Media tussen toen en straks

Google als voorbeeld of kwade genius

Posted on | February 16, 2009 | 6 Comments

Als het gaat om de toekomst van kranten zijn er twee manieren om te kijken naar de prestaties van Google. Met angst of met hoop. Vanuit de oude media (kranten voorop, maar ook radio en tv kunnen er wat van) is angst de meest voorkomende reactie. Blogger en nieuwe media-specialist Jeff Jarvis bewijst met zijn boek “What Would Google Do” dat er ook wat te zeggen is voor die andere weg.

Afgelopen vrijdag hoorden we weer een mooi oude media-voorbeeld: directeur Jacques Kuyf van de FD Mediagroep mocht in zijn eigen (BNR-)programma Mediazaken uitleggen hoe het precies zat met de bezuinigingen in zijn bedrijf. Behalve de normale opmerkingen (wegblijvende adverteerders, daardoor minder personeel, maar toch aanhoudende kwaliteit voor de lezers en luisteraars, etc) gaf hij ook weer eens een plaagstootje richting Google. Na de constatering dat kwaliteitsjournalistiek nooit gratis kan zijn, zei hij letterlijk: “Alle Googles en telefoonbedrijven die onze inhoud ruimhartig doorsturen om hun klanten te bedienen, zullen op termijn wat mij betreft moeten gaan betalen.”

Hij gaat de deurwaarder langssturen?

Het was zeker niet de eerste keer dat Google de wind van voren kreeg. En het zal ook niet de laatste keer zijn. Meest in het oog springende criticaster in Nederland is voorzitter Kees Spaan van de Nederlandse Dagbladpers (NDP). Hij laat geen mogelijkheid onbenut om te roepen dat Google en consorten de grote boeven van medialand zijn. En wel vooral omdat ze gratis zouden meeliften op de kwaliteit die de verzamelde oude media tegen hoge kosten weten te leveren.

Klinkt als Kuyfs deurwaarder.

Ook de NVJ deed onlangs een duit in het zakje. In een brief aan de Commissie-Brinkman (Innovatie en Toekomst Pers, zie eerdere blogpost) meldde ze dat er partijen zijn, “die (zeer) goed geld verdienen op het net, maar dat zijn niet de nieuws- en opiniemakers, maar de providers, telecombedrijven, zoekmachines en (geautomatiseerde) verzamelsites, die daarbij gratis profiteren van de inspanningen van de makers.” Door de auteursrechten ook online beter te regelen, wil de NVJ een deel van de winsten van derden doorsluizen naar de makers.

Ah, ook hier lijkt weer een deurwaarder in beeld te komen.

De zorg is dus dat dure oldskool-krantenredacties al het werk doen en Google er vervolgens mee aan de haal gaat.  En hoe vaker (en langer) Google dat doet, des  te groter de kans dat het grote publiek denkt dat kranten helemaal niet meer nodig zijn.  En dat is – in de ogen van de bezorgden – vreemd en gevaarlijk tegelijk, aangezien Google zelf helemaal niets produceert, maar slechts als doorgeefluik fungeert. In de woorden van Kees Spaan: lezers zouden moeten beseffen dat er op tv en op internet nauwelijks nieuws zou zijn als die krantenredacties dat niet zouden maken.

Daar heeft Spaan natuurlijk een punt. Maar wel een punt dat al gemaakt werd toen tv pas net bestond en dus nauwelijks kan gelden als de oorzaak voor het recente verval van de dode-bomenindustrie. Bovendien: kunnen Google en consorten wel echt van diefstal beticht worden, aangezien ze doorgaans hun bronvermeldingen keurig op orde hebben en meestal niet meer doen dan de oorspronkelijke vindplaats (met kop en aanhef) doorgeven? Is het niet gewoon zo dat kranten de boot hebben gemist, deze aan de nieuwe internetpartijen hebben gelaten en nu dus ten onrechte klagen over de inventiviteit die ze eigenlijk zelf hadden moeten hebben?

Het auteursrecht in de digitale omgeving is een aflopende zaak, zo constateerde ook Herbert Blankesteijn onlangs op Pluspost. Er zullen de komende tijd vast nog wel wat succesjes geboekt worden in de strijd tegen het illegaal doorplaatsen van artikelen, er zullen veroordelingen volgen en zelfs zal hier en daar een enkele deurwaarder zijn geld kunnen ophalen, maar op termijn is die oorlog simpelweg niet te winnen. Er is een nieuwe realiteit aan het ontstaan, die op den duur ook nieuwe wetgeving vergt.

En ja, kranten doen er dus beter aan met wat minder angst en veel meer hoop naar Google te kijken. Soms door wat goede ideeen te kopieren, dan weer door er mee samen te werken maar bovenal door inspiratie op te doen uit de vraag van Jarvis: wat zou Google doen…?

Category: Journalistiek, print/online
Tags: > > > > > > > > > > > > > >

Comments

6 Responses to “Google als voorbeeld of kwade genius”

  1. Theo Meereboer
    February 17th, 2009 @ 00:17

    Hoe oud is dat auteursrecht eigenlijk en was dat niet een hype die al veel te lang duurde? Maar hoe zat dat ook weer met historisch bewustzijn en successen uit het verleden die een garantie voor welslagen in de toekomst moeten vormen? Misschien zo: dode boom uithollen, het diepe kiezen en koers zetten richting toekomst.

  2. Jan-Willem
    February 17th, 2009 @ 00:42

    Ik had met media-advocaat Sander Dikhoff een discussie over dit onderwerp tijdens een interview, hij zei dat er op termijn een verdienmodel zal worden ontwikkeld waarbij providers een deel van het abonnementsgeld af zullen staan. Journalisten moeten voor die geldpot dan concurreren met muzikanten, film(pjes)makers en andere auteursrechthebbenden. Google zal daar nooit aan meebetalen als intermediair tussen zender en ontvanger, maar het lijkt me dat de rss-sites die complete berichten copypasten in hun cms dat wel gaan moeten. Bovenstaande klinkt alleen nogal als vage toekomstmuziek.

  3. Sander
    February 17th, 2009 @ 07:06

    Een absurde reactie van de krantenindustrie. Google biedt geen hele artikelen aan, maar headings en eerste alinea’s. Wegwijzers dus. Wat de kranten Google eigenlijk kwalijk nemen is dat ze via de zoekmachine te veel bezoekers krijgen op hun eigen websites waar ze nog geen business model voor hebben. Tja.

  4. Alexander Pleijter
    February 17th, 2009 @ 07:55

    Het lezen van dit stuk deed me opeens denken aan de reportage die ik gisteren zag bij het RTL Nieuws: http://www.rtl.nl/components/actueel/rtlnieuws/miMedia/2009/week08/ma_1930_pirate_bay.avi_plain.xml
    De beheerders van de site Pirate Bay moeten voor de rechter verschijnen omdat ze links aanbieden naar bestanden op computers van gebruikers die zo muziek, films, software en games bij elkaar kunnen downloaden. Pirate Bay verdient daar lekker aan met advertenties. Eigenlijk is dat dezelfde werkwijze als Google. Verschil is natuurlijk wel dat kranten zelf hun artikelen al gratis beschikbaar stellen.

  5. Bas Taart
    February 17th, 2009 @ 08:15

    Zo kwam Marijnissen laatst, bij de uitreiking van de machiavelliprijs, ook al aandraven met de opmerking dat het journalisme stuk ging en dat internet hier voor een groot deel debet aan was. Ik begreep toen al niet waarom journalisme pas journalisme schijnt te zijn als het op een dode boom geprint is. Als je als krantensite geen winst weet te maken, moet je iets aan je marketing doen, en niet de deurwaarder bij Google of weblogs langssturen.
    Times, they are a changing. Vroeger gingen we met de paardentram.
    Om één of andere reden lijkt een groot deel van de ‘oude media’ doodsbang voor ‘nieuwerwetse’ ideeën als internet, en in plaats van er op in te spelen zie ik ze steeds harder ageren. Jammer..

  6. thomas bruning
    February 23rd, 2009 @ 22:25

    Profiteren van de prestaties van anderen, dat is de hele kwestie, die Spaan, Kuyf en ondergetekende namens de NVJ onder de aandacht proberen te brengen. Omdat het blijkbaar voor vrijheid-blijheid-alles-is-toch-gratis-internet-adepten nog steeds niet duidelijk is wat daar nou toch mee bedoeld wordt, een klein simpel voorbeeld, dat misschien wel wordt begrepen: Sky Radio heeft jarenlang vele miljoenen verdiend door met behulp van een computerprogramma een reeks populaire platen op een aantrekkelijke frequentie uit te zenden. In de logica van de schrijver van dit stuk zouden de artiesten, die via Sky radio vaak te horen zijn, vooral heel blij moeten zijn. Dat maakt de artiest toch extra populair en daarmee kan die mooi zijn voordeel doen bij optredens en cd-verkoop.
    Of zou het wellicht logischer zijn als Sky Radio een deel van zijn miljoenen-winst zou moeten afdragen aan degenen, die die winst mogelijk maken? Dat laatste gebeurt gelukkig ook, Buma Stemra en SENA ontvangen voor de musici behoorlijke bedragen en dat is niet meer dan terecht.
    Wat de NVJ voorstelt is een soortgelijke heffing voor die partijen op (mobiel)internet die ook geld verdienen met de prestaties van derden. Dan gaat het om telecombedrijven, internetproviders en activiteiten van google en diens dochters .
    Auteursrecht is geen voltooid verleden tijd, het is het springlevende basisprincipe dat intellectuele, artistieke prestaties beschermd dienen te worden omdat ze een bepaalde waarde vertegenwoordigen. De scherpe noties van Jarvis: “do what you do best and link to the rest” doen niets af aan dit principe, sterker nog, ze werken uiteindelijk alleen als het auteursrecht gerespecteerd wordt op internet. Zover zijn we helaas nog lang niet!

    Thomas Bruning, algemeen secretaris Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ)

Leave a Reply