Kranten als zombies

Michael Rosenblum windt er geen doekjes om. Kranten zijn dood, allemaal. En omdat ze dat zelf nog niet weten, gaan ze nu als zombies door het leven, als living dead. “Het mag dan lijken alsof kranten als de New York Times en de Wall Street Journal nog floreren, maar dat is allemaal schijnwereld”, zei de videoguru vandaag in Brussel.

Rosenblum was – na het afzeggen van Jeff Jarvis, die naar verluidt vergeten was zijn vliegticket op tijd af te halen – de grootste coryfee van DNA2009, het jaarlijkse congres dat zich richt op Digital News Affairs, dit keer gehouden in Brussel. Veel nieuws hoorden we niet van hem, maar zijn uithalen gaven de halfgevulde zaal wel stof tot nadenken.

Kern van de boodschap: niet alleen de bomen waarop de krant gedrukt wordt zijn dood, dat geldt volgens Rosenblum tevens voor de kranten zelf. En niet over 5 of 10 jaar, maar nu. Er eigenlijk maar één oplossing voor al die ellende, zo liet hij aan ieder die het horen wilde weten: rigoreus kappen met die oude business – en wel onmiddellijk. “De toekomst is aan hen die de nieuwe technologieën omarmen. Doe je dat niet, dan ben je definitief weg. Er is geen ontsnappen aan.

Rosenblum maakt de vergelijking met de tijd van Gutenberg, toen de “oude wereld” ook maar nauwelijks kon geloven dat ze op het punt stond een nieuwe tijd binnen te treden. Handgeschreven boeken konden toch nooit vervangen worden door die gedrukte pulp?

Natuurlijk, Rosenblum overdrijft. Kranten zijn net zo levendig als de journalistiek waaruit ze zijn samengesteld. Zo lang er enthousiaste dagbladjournalisten zijn die door hun leidinggevenden in staat worden gesteld hun publiek elke dag weer met verrassende reportages te verblijden, is nog niet alles verloren. Een zombiebestaan leiden ze (nog) niet.

Maar dat laat onverlet dat overal in de westerse wereld de basis onder kranten en de concerns die ze uitgeven, in rap tempo afbrokkelt. En dat veranderingen à la Gutenberg wel degelijk aan de orde zijn.

Maar zelfs als deze mediabedrijven zouden erkennen wat Rosenblum bedoelt, zitten ze met een immens probleem: als ze per direct zouden stoppen met wat ze doen zijn ze niet alleen hun inkomsten maar hun hele bestaanrecht kwijt. En dat is iets meer dan een detail.

Daar bovenop legt Rosenblums overdrijving nog één aspect pijnlijk bloot: er zijn weinig voorbeelden uit de geschiedenis waarbij een oude, door de vooruitgang ingehaalde industrie zichzelf opnieuw wist uit te vinden.

UPDATE: Meer over dna2009:

De Nieuwe Reporter 1, 2, 3, 4

Rethinking Media 1, 2, 3, 4

Tim Overdiek (NOS)