Scenario: Google als Uitgever

Hoewel er de laatste maanden volop gespeculeerd is over een rol van Google in de klassieke uitgeefwereld (bijvoorbeeld door de New York Times over te nemen), heeft CEO Eric Schmidt dat altijd als onwenselijk terzijde geschoven. Google heeft wel de ambitie om wereldwijd alle relevante informatie bereikbaar te maken, maar niet om deze zelf te produceren, zo luidt steeds het verweer.

Los daarvan lijkt een overname van pakweg de New York Times ook bedrijfseconomisch niet erg handig. Breng geen goed geld naar slecht geld, luidt een economische wet. Het zou zo iets zijn als Nokia die een producent van bakkelieten telefoons opkoopt. Niet logisch.

De argumenten voor zo’n overname zijn dan ook altijd meer moreel dan bedrijfseconomisch geweest. Kort samengevat: het zou tijd worden dat Google eens iets terugdoet voor de sector waar ze met een toepassing als Google News flink op parasiteert. Nog los van de vraag hoe terecht dat verwijt is en hoe (on)gevoelig Google voor dit soort morele druk, het ligt niet voor de hand dat zo’n stap in de nabije toekomst wordt gezet.

Maar dat betekent nog niet dat het daarmee uitgesloten is dat Google zelf op enig moment uitgeefactiviteiten gaat – of laat – ontwikkelen. Loop even mee langs een misschien wel realistisch scenario.

Zoals gezegd is de belangrijkste bedrijfsdoelstelling van Google “alle informatie wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken”. Drie ontwikkelingen kunnen het lastiger maken voor Google om dat doel, althans in de nieuwssector, blijvend te realiseren.  Ten eerste neemt de rol van de klassieke mediabedrijven met hun honderden mensen tellende redacties in razend tempo af. Grote ontslagrondes volgen elkaar steeds sneller op en sommige bedrijven leggen zelfs het loodje. Dat betekent simpelweg minder nieuws uit de hoek waar dat nieuws traditioneel vandaan kwam. Ten tweede is er een trend onder deze mediaconcerns om het Google zo lastig mogelijk te maken, mogelijk ook door de deur naar Google op slot te gooien. Ze overwegen dit soort stappen terwijl ze nota bene weten dat daarmee hun bezoekersaantallen, die inmiddels op veel plekken voor zo’n 30% door Google worden aangeleverd, dramatisch zullen teruglopen. De oude media zijn zo boos op het “parasiterende” Google, dat ze dit gevolg nog wel eens voor lief zouden kunnen nemen. En ten derde komt er, mede door de grote ontslagrondes, een actievere groep kwalitatieve en ervaren freelance-journalisten op de markt, die allemaal om werk verlegen zitten.

Deze drie ontwikkelingen (die momenteel volop zichtbaar zijn) zouden Google wel eens een stuk ontvankelijker kunnen maken om zelf uitgever te gaan spelen. Niet door een krant als de New York Times over te nemen, maar door een structuur te ontwikkelen waarbinnen freelancers – professioneel of niet – content kunnen aanleveren. Het verdienmodel kan op zijn Googles: wie niet bekeken wordt verdient niets; wie wel bekeken wordt krijgt ook adverteerders om zich heen en kan wat gaan verdienen; wie eigen adverteerders aandraagt krijgt een streepje voor.

Google loopt geen risico, want er wordt pas betaald als Google zelf ook gaat verdienen. Wel zal er enige moeite gedaan moeten worden om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Niet in het hyperactuele nieuws, want dat leidt een eigen, ondirigeerbaar leven. Maar wel in de achtergronden, de opinies en de minder actuele feature- en lifestyle-onderwerpen. Heel problematisch hoeft dat trouwens niet te zijn, want als iemand de wensen en bewegingen van zijn klanten kent, is het Google wel.

Het blijft vooralsnog scenariodenken, want Google heeft in het openbaar nog geen stappen gezet die in de richting van een eigen uitgeefactiviteit wijzen. Maar als een kleine accentverschuiving kan betekenen dat de grote bedrijfdoelstelling gehandhaafd kan blijven, zou de gedachte toch best wel eens door het hoofd van Eric Schmidt hebben kunnen gaan.