Chris Anderson, Free en de Nieuwsindustrie (2): Muziek

In een serie van zeven artikelen gaat Dodebomen.nl in op Chris Andersons ideeën rondom het Gratis businessmodel. Niet als een recensie van zijn boek, maar om uit te vinden of de nieuwsindustrie er nog wat van zou kunnen leren. In deze tweede aflevering een blik op de muziekindustrie.

free-202x3001Chris Anderson beschrijft in Free vrij gedetailleerd hoe de platenindustrie midden vorige eeuw haar strijd met de radiostations verloor.  Volgens hem probeerde de American Society of Composers, Authors and Publishers (ASCAP) eerst om royalties van 5 procent op alle reclame-inkomsten van het radiostation te claimen, verbood vervolgens het uitzenden van op plaat gezette muziek om tenslotte te verzanden in de ene rechtzaak na de andere.

En alles tevergeefs. Ironisch genoeg bleken de artiesten – voor wie de ASCAP dit alles toch aan het doen was – er helemaal niet slechter van te worden. Integendeel. Juist omdat hun muziek werd uitgezonden, kregen ze een geweldig marketinginstrument gratis en voor niks in de schoot geworpen. Het netto resultaat: hun inkomsten uit platenverkoop en concerten namen flink toe.

Dus ondanks ASCAPs vrees en een stroom van dreigementen werd de muziekindustrie alles behalve ondermijnd door de radio. Het nieuwe medium hielp de industrie juist verder op weg. Tegenwoordig is de muziekindustrie verder aan het experimenteren met gratis modellen. Zo wijst Anderson er op dat een band als Radiohead twee jaar geleden gemiddeld 6 dollar per album ontving voor de gratis aangeboden cd In Rainbows. Fans konden de muziek downloaden en een zelf gekozen bedrag (of niets dus) overmaken aan de band. Ze deden dat massaal. Daar bovenop scoorde Radiohead beter dan ooit met hun concerttour, met een premium cd-box en met het album zelf, dat na enige tijd ook gewoon als cd te verkrijgen was.

Nu is Radiohead geen gemiddelde band (heb ik ook met eigen ogen kunnen constateren toen ze vorig jaar in het Westerpark optraden) en zal dit model niet voor iedere beginnende groep muzikanten zijn weggelegd. Maar toch: soms kan gratis wel degelijk een hoop waard zijn.

Is de situatie in de nieuwsindustrie vergelijkbaar met die in de muziekbranche? En zo ja, hoe slim zou het dan zijn voor organisaties als de World Association of Newspapers (WAN/IFRA), het American Press Institute (API) of onze eigen NDP om anders te handelen dan ASCAP destijds deed? Of is het tegendeel waar en heeft True/Slant-blogger Jamie Malanowski gelijk als hij juist pleit voor veel strengere wetgeving om de contentpiraten en aggregatieprofiteurs de loef af te steken?

Er zijn  in elk geval enkele opvallende overeenkomsten tussen beide sectoren. En als je “radio” vervangt door de nieuwsaggregatiediensten op internet (aangevoerd door Google News), dan wordt de gelijkenis plots heel helder. WAN/IFRAAPI, NDP en de meeste andere uitgeversorganisaties in de westerse wereld hebben recent allemaal juist die dingen gedaan (of in elk geval geprobeerd) die de ASCAP helemaal niets opleverden.  Ze willen geld voor de artikelen van hun leden op Google News, ze willen Google verbieden hun content te gebruiken en ze willen Google vervolgen.

Tsja.

Volgens Malanowski (die daarvoor New York Times en Washington Post citeert) is dat precies wat de grote uitgevers ook moeten doen: “It’s time the freeloaders started paying. It’s time the thieves were run out of town.” Ik geloof er eerlijk gezegd helemaal niks van. Natuurlijk zijn er dieven in de stad, maar de meeste aggregatiediensten houden zich keurig aan de wet. Uitgevers zouden met dit gegeven moeten leren leven. Ze doen er dan ook beter aan om verder na te denken over manieren om juist goed gebruik te maken van Google en de rest. Om hun kracht niet te criminaliseren maar in te zetten als een gratis marketingmiddel dat prima past in hun eigen zoektocht naar nieuw verkeer en extra geld. Precies zoals muzikanten uiteindelijk hebben geleerd de kracht van radio aan te wenden voor hun eigen succes en zoals ook zij nu datzelfde met internet moeten doen.

Morgen een blik op Chris Andersons visie op piraterij en de consequenties daarvan voor de nieuwsindustrie.

Deze serie verscheen eerder op True/Slant.