De eerste mbo'er Journalistiek: uitdaging voor de sector

Dankwoord Alexander Bakker bij diploma uitreiking
Dankwoord Alexander Bakker bij diploma uitreiking

Alexander Bakker mag zich sinds vandaag de allereerste journalist met een mbo-vooropleiding noemen. Hij ontving zijn diploma vanmiddag uit handen van opleidingsmanager Conrad Berghoef van ROC Friese Poort. Een bijzonder moment. Op de eerste plaats natuurlijk voor Alexander, die niet alleen in ijltempo door de opleiding liep, maar daarnaast ook nog eens gewoon werkte (inderdaad als journalist) en allerlei bestuurswerk deed, onder meer voor de nationale jeugdraad.

Maar behalve voor Alexander zelf, was het ook een bijzonder moment voor de opleiding en niet in de laatste plaats ook voor de journalistiek als beroepsgroep. De Friese Poort, vastbesloten om nog veel meer mbo-journalisten af te leveren, straalde van voor- tot achterdeur. Zelf nog volop op zoek naar de juiste richting voor de school, grepen ze het moment met beide handen aan om hun eerste succes eens goed te vieren. En terecht.

Voor de journalistieke sector ligt dat anders. Over de volle breedte wordt, te midden van een al lopend debat over het jaarlijks toenemend aantal studenten in het hbo en aan universiteiten, hardop getwijfeld aan het nut van nóg een school voor de journalistiek. Een debat dat toch al gaande was vanwege de jaar na jaar krimpende arbeidsmarkt.

Ook de beroepsvereniging twijfelt: wat doet zo’n mbo-opleiding uiteindelijk voor de kwaliteit van het vak?  Er is, kortom, behalve bij Alexander Bakker en de Friese Poort, alles behalve gejuich over de mbo-journalisten. Voor de oppervlakkige beschouwer zit daar wat in ook. Meer studenten op een toch al krappe markt, dat is vragen om problemen. Zeker als dat gebeurt via een opleiding die onder meer in een eigen promofilmpje studenten lokt met de belofte dat “de theoretische onderbouwing van het vak” vooral iets is voor het hbo.

Toch zijn er ook kansen, mits de Friese Poort en eventuele andere mbo’s in het land de keuzes durven te maken die nodig zijn. En op die manier afgestudeerden weet af te leveren die van toegevoegde waarde zijn ten opzichte van hun collega’s van het hbo en het wetenschappelijk onderwijs.

Maar waar kan dat dan in zitten?

Een logische basis zou kunnen liggen in een verdeling van zeer theoretisch (universiteiten), via een combinatie van theorie en praktijk (het hbo) naar volledig praktisch (mbo). Wat dat voor universiteit en hbo betekent, kennen we al jaren, maar wat houdt dat in voor het mbo?

Vooropgesteld: ook een mbo-journalist moet over belangrijke gedragsvoorwaarden en vaardigheden beschikken: nieuwsgierig zijn, informatie verzamelen, bronnen aanboren, zorgvuldig zijn, taalgevoel hebben en conclusies kunnen trekken. Dat zijn min of meer dezelfde aspecten als voor de hoger opgeleide collega’s gelden. Maar de invulling kan anders zijn. Waar van een universitair geschoolde en – in iets mindere mate – een hbo’er vooral een onderzoekende rol verwacht mag worden, is het aan de mbo’er om op de eerste plaats recht voor zijn raap te beschrijven wat hij ziet. Het veldwerk, niet de dossiers in maar de straten op.

Daarnaast zou het slim zijn om ook een rigoreuze platformkeuze te maken. Waar het hbo nog vast zit aan de klassieke verdeling tussen radio, tv, krant en tijdschrift, en daar grote delen van het curriculum aan moet wijden, zou het mbo rücksichtlos voor internet moeten kiezen. Dáár liggen de kansen – zeker omdat de arbeidsmarkt meer en meer die kant op gaat. Waar publiceren op internet voor veel klassiek geschoolde journalisten vaak nog als iets minderwaardigs wordt gezien, zou een mbo’er er juist heel veel eer in kunnen leggen. Het internet hoeft daarbij niet slechts als publicatieplatform te dienen, maar zeker ook als werkveld. Social media als hyves, facebook en twitter zijn bij uitstek plekken waar mbo’ers op actief kunnen zijn en waar ze toch al onderdeel zijn van de lopende discussies.

Extreem modern als het gaat om de platforms en klassiek als in het oude handwerk: als het mbo aan die voorwaarden voldoet, kan de journalistiek nog veel plezier beleven aan afgestudeerden als Alexander Bakker.