Elinea, Het Nieuwe Lezen?

De claim (“Het Nieuwe Lezen“) is fors, de launching partners (NRC, Elsevier, Opzij, Vrij Nederland, VJMovement, Wereldomroep en vele anderen) zijn niet de minste, de aanloop-pr bereikte iedereen die zich bezighoudt met media en de introductiebijeenkomst van vandaag was spectaculair. Elinea is in alles veelbelovend.

Vanaf nu kan het dus allemaal echt van start. Reden voor een eerste blik op dit Nieuwe Lezen.

Vooropgesteld: het initiatief is hoe dan ook te prijzen. Het levert de sector kennis op die nodig is om door te ontwikkelen, om zichzelf opnieuw uit te vinden. Tevens is het een groot compliment waard dat eLinea erin is geslaagd uitgevers zover te krijgen dat ze (delen van) hun content wilden aanbieden om – gecombineerd met de content van hun directe concurrenten – in een nieuw verdienmodel van derden aan te bieden. Nog vorig jaar beweerde de (toenmalige) hoofdredacteur van NRC dat dit ondenkbaar was. Het kan verkeren.

Zoals altijd bij nieuwe diensten is het even wennen aan de presentatie. Of dit nu de meest handige user interface is, weet je doorgaans pas als je goed je weg hebt gevonden. Eerste gevoel is dat er wel wat meer focus zou mogen zijn, de routes zijn niet allemaal even duidelijk. Zo kreeg ik pas na enkele keren proberen door dat ik een nieuw kanaal niet alleen moest selecteren en toevoegen, maar me er vervolgens ook nog op moest abonneren. Technisch ondervond ik geen problemen.

Dan de inhoud. Er zijn in elk geval voldoende launching partners om een goede start te kunnen maken. Bovendien zijn ze divers van aard en mediumtype (krant, tijdschrift, blog, beeld, video, audio). Dit alles heeft direct ook een downside. Doordat je geneigd bent in het begin relatief veel te selecteren (veel diensten zijn gratis), raak je als gebruiker al heel snel het overzicht kwijt, hetgeen als ik het goed begrepen heb nu juist niet de opzet is. Het aantal artikelen per feed groeit snel, zeker als je daar een of twee constante verversers bij hebt zitten, zoals NRC of nieuws.nl.

Ander gevolg van een directe koppeling aan de updates die de betrokken merken ook voor hun eigen platforms maken, is dat je constant te maken krijgt met updates of verbeterde versies. De oude versies worden echter ook nog aangeboden, waardoor je geregeld “dubbele berichten” tegenkomt, met name bij de persbureaufeeds. De achterhaalde versies zouden in eLinea (of door de bron) weggefilterd moeten worden.

Het gebruik is nogal 1.0. Qua functionaliteit is het vergelijkbaar met Flipbook, Pulse, of Instaper. Maar dat soort applicaties zijn meteen ook heel wat veelzijdiger: ze zien er niet alleen gelikter uit, maar vooral is hun koppeling aan social media essentieel. Een eLinea-artikel kan alleen doorgemaild worden en dat is in deze tijd echt veel te weinig. ELinea zelf heeft al aangegeven dat dit nog wel op het verlanglijstje staat. Bovendien wil eLinea “leren waar een lezer en zijn vrienden geïnteresseerd in zijn en dit toepassen op aanbevolen artikelen”. Dat zijn functies die simpelweg niet mogen ontbreken in een dienst als deze.

De onvolledige interactie wordt helemaal duidelijk in de basisfunctie “download als pdf”. Beetje de omgekeerde wereld: je pakt een 1.0-product (krant, tijdschrift, beeld), koppelt dat aan een 2.0-wereld om er vervolgens weer een 1.0-product van te maken. Als je dit doet voor het traditionele krantenpubliek, is het goed. Doe je het voor nieuwe lezers, dan gaat het niet werken. ELinea ziet de pdf vooralsnog als een middel om ervoor te zorgen dat mensen ook offline gemakkelijk hun content kunnen lezen. Natasja Oosterloo: “Daarbij krijgen we nog steeds vaak de feedback dat mensen graag een bestand willen downloaden, dus de PDF voorziet voor nu zeker nog in een behoefte. Op termijn zal de PDF natuurlijk niet het middel zijn waarmee eLinea hoofdzakelijk gelezen wordt. Voor nu is het voor veel mensen echter een geleidelijke overgang.”

Tenslotte de meest spannende vraag: gaat dit model voldoende omzet brengen om te kunnen overleven? En, daarvan afgeleid, levert het aanvullende omzet op voor de deelnemende uitgevers? Niemand die het weet en dat is een situatie die meestal aanleiding geeft tot wilde speculaties in beide richtingen. Er worden onderzoeken bijgesleept die aantonen dat “Nieuwe Lezers” graag betalen voor zo’n dienst; en andere onderzoeken die glashard het tegendeel bewijzen. Het zal draaien om de vraag of de gebruiker eLinea straks ziet als een toegevoegde waarde. Kijk ik naar mijn eigen (intensieve) mediagebruik, dan heb ik daar grote twijfels over. Ja, ik heb betaald voor bepaalde apps die mij informatie bieden. En ja, ik heb zelfs abonnementen op betaalde onlinediensten. En ik kan me zelfs voorstellen dat eLinea voor mij ooit een kanaal zou kunnen zijn om één enkele bron te raadplegen. Maar nu zit die ene unieke bron er nog niet tussen. En bovendien is dat waarschijnlijk een te wankele basis. Kort gezegd: ik zie het in een tijd dat nieuws gratis is (op zijn minst in de perceptie van het publiek) en elke soort van informatie voor de goede online-zoeker in geen tijd vindbaar is, niet gebeuren dat voldoende mensen hiervoor hun portemonnee gaan trekken. Zeker niet als je weet hoe (relatief) klein het Nederlands taalgebied is.

Aan de voorwaarden zal het trouwens niet liggen, want eLinea heeft alvast wel goed nagedacht over de manier waarop iemand die wel bereid is te betalen, over de streep getrokken kan worden. Een breed en groeiend aanbod, betaalgemak, redelijke prijzen (een maand NRC Binnenland kost bijvoorbeeld 4 euro, geldzaken van Elsevier 5 euro), comfortabel lezen op elk apparaat. Los daarvan zegt eLinea na te denken over combinaties met advertentiemodellen, “maar die moeten dan wel goed in het concept passen”.

Het Nieuwe Lezen is begonnen, maar heeft nog een behoorlijke weg te gaan.