"Betrokken mensen krijgen de onderste steen boven"

Jeroen Schalk interviewde Jaap den Ouden, communitymanager bij dichtbij.nl

Kun je een korte ontstaansgeschiedenis geven van Woerden Dichtbij?

In februari 2010 begon ik een weblog in Woerden om opiniërende stukken te plaatsen rondom de verkiezingen. Na de verkiezingen richtte ik me meer op nieuws. Terwijl ik stage liep voor TMG werd het m’n proeftuin om community te testen rondom een plaats en nieuws. Toen kwam dichtbij.

Verschilt het concept van Dichtbij.nl (veel) met andere online communities? Zo ja/nee, waarom?

Posted using Mobypicture.com

(Jaap den Ouden, rechts, met collega Dex Bos aan het werk voor dichtbij)

Lastig. Zoals zoveel communitieis ook WD natuurlijk ontstaan. Ik schrijf een stuk, anderen reageren erop en vullen aan. Met web 2.0 en de profielensites is een hogere mate van collarboratie ontstaan. Nu kan iedereen een stuk plaatsen. In de praktijk doen slechts enkelen dit natuurlijk. Wat gelijk is met een site als Tweakers is dat er een brede gemene deler is met meerdere onderwerpen. Bij Tweakers gaat het over technologie, op WD gaat het over Woerden en Woerdenaren. Niets anders.

Hoe denk jij dat online communities zich gaan ontwikkelen c.q. gaan veranderen?

Nog lastiger. De roeptoeterfunctie is natuurlijk volledig overgenomen door sites als Twitter en Facebook. Makkelijker, socialer, meer toegespitst op de wens van de gebruiker. Communities hebben hier last van. Ineens is er een platform dat iedereen leuker vindt en wat een grotere groep omhelst. Aan de andere kant zetten communities nog altijd de toon op het internet. Memes, acties, blogs, opinie en agenda; ze ontstaan binnen communities. Reddit, 4chan maar ook Retecool en Geenstijl en in jouw straatje Goedgelovig op kleine schaal (vind ik communities). Ze bepalen het internet.

Zie je social media als hét concept c.q. dé uitvoering voor/van een online community?

Zonder sociale media waren communities krachtiger en urgenter dan ze nu zijn. In het begin van de social media hub waren blogs het dingetje. Reacties scoren. Met sociale media als Twitter en Facebook heeft het bereik een enorme vlucht genomen, de betrokkenheid is afgenomen. Wat ik al zei, die platforms bieden de user meer mogelijkheden. De kunst is om ze op de juiste manier in te zetten. Veel tijdelijk bezoek, minder betrokken dan voorheen. De discussie speelt zich mogelijk meer af op andere fora. Daar moet je dus naartoe.

Zie je online communities als een toegevoegde waarde en/of als verschuiving van de manier hoe mensen met elkaar communiceren?

Ja! Nog steeds zie ik groepen mensen bij elkaar komen op internet rondom hun niches. En dat is waar het om draait. Die ene familie die een Facebook-pagina begint, of de buurtbewoners die een weblog starten om elkaar te informeren. Ik denk dat 50+ het internet volledig gaat omarmen zodra het werk stopt en de banden met de oude waardes niet meer blijken te bestaan. Een harde leerschool maar er is maar een weg, dat is het internet op. En dat is een hele grote groep mensen.

Vind je dat de werking, voordelen en gevaren van online communities voldoende aandacht krijgen; bijvoorbeeld op school, de werkvloer en via media?

Laatst kwam ik een bijzonder naar voorbeeld tegen. Een jong meisje had een naaktfoto op Twitter geplaatst. Die foto ging viraal langs meerdere scholengemeenschappen zonder dat iemand wist wie het was. Het bleek een 12-jarig meisje te zijn, niet eens van die scholen, hoewel dat wel beweerd werd. Dit was Twitter, een plek zonder sociale controle, zonder ‘leiders’, zonder hiërarchie. In een sterke online community kan zoiets niet gebeuren. Daar staan altijd figuren op die bepalen hoe de rest moet handelen. Dat klinkt eng, maar zo werkt de echte wereld ook. Het internet is wat dat betreft niet anders. Onder jonge mensen zijn die werkelijkheden en waarden, net als in de echte wereld overigens, nog onbekend. Dan zie je dingen goed mis gaan. Ik vind het geen gevaar. Iedereen groeit op. Dat meisje heeft een vervelende periode maar een dag later is iedereen behalve zij zelf het alweer vergeten. Desalniettemin moet er veel meer educatie gegeven worden om dit soort nare incidenten te voorkomen. Verantwoordelijkheid en privacy worden de onderwerpen van de komende jaren.

Wat maakt Woerden Dichtbij wel/niet een succesvolle online community?

Het is een succesvolle community omdat er zelden een wanklank heerst. Op sites waar weinig moderatie is en weinig aandacht voor commentaren en users zie je dat schreeuwerds de overhand krijgen en genuanceerde meningen ondersneeuwen. Door goed community management wordt de juiste toon bewaard. En dat zonder ooit een comment verwijderd te hebben. Onderbuik mag. Maar het wordt simpelweg gedownplayed door de majority. Zoek maar een ander weblog, zeggen ze. Dan kun je twee dingen doen: aanpassen of verdwijnen. Beiden zijn goed.

Kun jij, buiten social media om, goede voorbeelden geven van wel – en niet geslaagde online communities? Waarom juist deze voorbeelden?

Een geslaagde community ben je als de leden elkaar aanvullen, elkaar helpen en oprecht interesse in elkaar tonen. En als dat verbinden leidt tot echt contact en acties, dan ben je geslaagd in die missie. Communities die af en toe offline meeten zijn denk ik de beste voorbeelden van geslaagde communities. Dat is het walhalla. Van online naar offline. Dat zie je overigens overal. Van groepen mensen die sprookjes naspelen in een bos tot de bezoekers van Woerden.dichtbij die afspreken mee te doen met knullige buurtactiviteiten.

In hoeverre denk je dat online communities vakgebieden als communicatie en journalistiek beïnvloeden, nu en in de toekomst?

Belangrijkste vraag voor het laatst. Ik vind het heel lastig om journalistiek te definiëren. Wat is dat? Een journalist die dingen uitzoekt en ze publiceert? Alles heeft gecheckt, het langs de chef is geweest en goed genoeg bevonden voor publicatie? Misschien. Maar ik zie gewone burgers ook dingen uitzoeken. Ondertussen checken ze elkaar en benaderen ze elkaar kritisch met vragen. Iedereen heeft een expertise. En in die expertise altijd meer dan één journalist. Ik denk dat communities velen malen krachtiger kunnen zijn dan een een groep journalisten. Maar dat geeft ook helemaal niets. Het internet heeft groepen een stem gegeven. Journalisten moeten nog altijd zaken checken. Maar als de community van Tweakers iets vindt, dan is het meestal zo. Tegen zoveel expertise kun je niet op als tech-journo. En als Woerden.dichtbij iets vindt van de gemeente, dan heb je als communicatie-medewerker van de gemeente een slechte dag.

Ik denk dat media en communicatie nog transparanter moeten worden. Waar komt de informatie vandaan? Wat zijn de belangen? Ze gaan echt niemand meer voor de gek houden. Een groep betrokken mensen gaat toch wel de onderste steen boven krijgen. Die tijden zijn voorbij door online communities.