Vlaamse uitgevers weren nieuwsparasieten – in 2014

Patrick Lacroix (Vlaamse Nieuwsmedia)

Hoewel de omvang van het probleem nog geen fractie is van wat we in Nederland gewend zijn, hadden de grote Vlaamse uitgevers hun buik meer dan vol van de “nieuwsparasieten”. En dus spraken ze onderling af korte metten te maken met het onrechtmatig overnemen van artikelen. Deze week werden de afspraken voor het eerst geëvalueerd met een deel van de betrokkenen.

De afspraken zelf, die dateren van maart 2013, zijn vervat in een charter. De belangrijkste passage daaruit:

Om nieuwsberichten correct te hergebruiken, dient de journalist bij het letterlijk overnemen of louter vormtechnisch aanpassen van teksten of delen van teksten twee bijzondere voorwaarden te respecteren:

1. Steeds de bron correct vermelden: het weergeven van de naam van het mediabedrijf volstaat niet. Een bronvermelding impliceert het letterlijk weergeven van de merknaam van de oorspronkelijke publicatie;

2. Steeds substantiële waarde toevoegen door een eigen creatieve inbreng op het vlak van duiding, weergave van extra feiten of achtergrond of invalshoek. De globale indruk van het aangepaste artikel moet verschillend zijn van deze van het overgenomen artikel.

Opvallend aan de Vlaamse afspraken is dat er weinig haast gemaakt lijkt te worden met het aanpakken van de boze parasiterende buitenwereld. Goed, er is Noorse software gekocht om auteursrechtschendingen te kunnen detecteren. Er is zelfs al gespeeld met de afstelling: gaan we alleen op zoek naar 100% schendingen, of richten we ons ook op de gedeeltelijke kopieën? Technisch staat er dus weinig meer in de weg voor de aanpak van de “overtreders”.

Maar Patrick Lacroix, directeur van de Vlaamse Nieuwsmedia, benadrukt dat dat pas geloofwaardig gedaan kan worden als eerst het eigen huis helemaal op orde is. En dus ligt de nadruk de komende tijd vooral op het “helpen” van de ondertekenaars van het charter om het goed na te leven. Hetgeen nog niet meevalt, zo bleek eerder deze week tijdens de workshop “fair use van nieuwsberichten” in Brussel.

Zo was er de nieuwsmanager van De Standaard, die ruiterlijk toegaf dat het nogal frustrerend is om groot nieuws van bijvoorbeeld concurrent De Tijd te moeten laten liggen totdat er zelf “substantiële waarde” aan is toegevoegd. Want wat is dat eigenlijk, substantiële waarde? En áls die substantiële waarde dan is gevonden, met welke reden zou je dan nog de oorspronkelijke bron vermelden?

Of die redacteur van een grote voetbalsite, die vaststelt dat de concurrent dan wel een bronvermelding van een overgenomen nieuwtje plaatst, maar daarvoor telkens de Waalse variant van zijn site kiest. Pure pesterij, want welke Vlaamse sportliefhebber gaat er nu naar een Waalse site?

Om nog maar te zwijgen over de roddelsites, die zo’n beetje leven van het ongeremd overnemen van interessante stukken uit “de boekskes“. Het checken van de bron, laat staan het toevoegen van substantiële waarde lijkt hier een nauwelijks realiseerbare wens. Maar hun eigenaars hebben wel het charter ondertekend.

Alles bij elkaar reden genoeg voor Lacroix om niet overhaast te werk te gaan. “In het belang van de sector moeten we de rotte appels eruit zien te werken. Maar dat kan alleen slagen als je je eerst zelf goed gedraagt.” Het plan is om de komende 12 maanden vooral veel voorbeelden te verzamelen en de betrokken partijen (inclusief de VRT, die zich volgens Lacroix vrijwillig heeft aangesloten bij het charter) de tijd te geven om hun leven te beteren.

Lacroix ontkent dat dat allemaal wel wat vrijblijvend lijkt. “Er is met het charter wel degelijk wat veranderd. Ten eerste natuurlijk omdat we er elkaar mee kunnen opvoeden. Maar daarnaast zeker ook omdat dit ons de bodem biedt voor latere juridische actie. Een rechter zal zonder meer geïnspireerd raken door onze opstelling. En als we dan bijvoorbeeld in het najaar van 2014 daadwerkelijk de parasieten gaan aanpakken, kan niemand meer zeggen dat ze van niets wisten.”

Een actie van de lange adem dus. Maar uiteindelijk komt alles wel op zijn pootjes terecht, weet ook Lacroix. Met of zonder juridische stappen. “Originele content zal het verschil maken. Alleen dan krijg je de eyeballs die nodig zijn, daar komt iedereen vanzelf achter.”

UPDATE 30 mei 2013: Meer hierover op mediakritiek.be