Ruzie tussen Sanoma en freelancer is symptoom van een strijd met louter verliezers

Nogal wat ophef afgelopen dagen over het besluit van Sanoma om het materiaal van freelancers door te verkopen aan derden. Kon dat immers zomaar? Moest daarvoor niet eerst wat explicieter toestemming worden gevraagd aan de freelancers zelf? 

Niet verrassend dat de inkt van het besluit nog niet droog was, of de eerste 42 freelancers zich al verenigd hadden in een actiegroep. Want hoewel 30% van de opbrengsten van deze activiteit terugvloeit naar de freelancer zelf, voelen de 42 zich toch behoorlijk tekortgedaan:

‘Veel freelance journalisten schrijven over eenzelfde onderwerp verschillende artikelen voor diverse media. Wanneer de artikelen die we voor Sanoma schreven zonder onze toestemming of zelfs zonder ons medeweten gaan circuleren, bedreigt dat deze manier van inkomsten verwerven.’

Karel Kolb verbaasde zich er ook over op Google+

“Dat uitgevers tegenwoordig bedingen dat materiaal voor meerdere van hun uitgaven gebruikt kan worden, ook op media die nu nog niet bestaan, vind ik te billijken. Het zijn lastige tijden en daarin moeten zowel opdrachtgevers als journalisten flexibel zijn. Immers, als de uitgever omvalt heeft de journalist ook geen werk meer. Dat uitgevers nu ook materiaal doorverkopen aan derden is een ander verhaal.”

Inderdaad, een ander verhaal. Maar geen onverwacht model. De onderhandelingspositie van freelancers is op dit moment zo slecht, dat uitgevers zich dit soort besluiten relatief makkelijk kunnen permitteren. Wie het niet ziet zitten, kan zonder gevaar aan de kant worden geschoven. Immers: voor elke verdwijnende freelancer tien andere. En de positie van de vakbond (NVJ) is ook niet meer van dien aard dat die een vuist zou kunnen maken. Veel verder dan een “moreel appèl” komt de bond op dit moment niet.

Nogmaals Karel Kolb:

“Ik ben niet bitter hoor maar vind het nog steeds zo bizar dat de makers van content, toch de levensader van uitgevers, zo stiefmoederlijk behandeld worden door hun opdrachtgevers.”

Ook die constatering is terecht. Tegelijkertijd: de schuld daarvan ligt aan beide kanten (uitgevers & makers), met als triest resultaat dat de kwaliteit van hun eindproducten zal afnemen en als gevolg daarvan uiteindelijk steeds minder mensen geld over zullen hebben voor hun werk. Het is, kortom, een beleid dat op de eerste plaats de lezer als slechtoffer heeft maar uiteindelijk ook de makers en uitgevers zelf.

De strijd tussen (in dit geval) Sanoma en haar freelancers is dus niet minder dan een symptoom van een strijd met louter verliezers. Het is geen eenvoudige klus, maar iemand zal die vicieuze cirkel moeten doorbreken. Ik zou het niet raar vinden als dat de overheid is. Niet als ondersteuning van de huidige freelancers, laat staan van de uitgevers, maar wel ter bevordering van een goed geïnformeerde maatschappij.