Prikkelend tv-nieuws is last en lust

Wat veel mediacritici al vermoedden, blijkt waar: de moordende concurrentie in televisienieuws heeft geleid tot vluchtigere en simpelere nieuwsprogramma’s. De overdaad aan “prikkelend nieuws” is vooral merkbaar aan de vele negatieve items en aan de vlotte producties met snelle camerawisselingen en ophitsende geluiden.

Mariska Kleemans promoveerde vorige week aan de Radboud Universiteit Nijmegen op haar onderzoek naar “Arousing Television News“. Haar conclusies zijn trouwens niet geheel negatief. Zo ontdekte ze dat niet iedereen op dezelfde manier reageert op prikkelend of sensationeel verpakt nieuws. Er is bijvoorbeeld een duidelijk verschil tussen jong en oud: vooral voor ouderen is dit soort nieuws een reden om af te haken, maar jongeren lijken er juist door aangetrokken te worden.

Je zou dus kunnen zeggen dat de toegenomen concurrentie – met als gevolg dat er meer negatieve, sensationele items worden gemaakt – ertoe heeft geleid dat de jeugd wat vaker tv-nieuws bekijkt. Kleemans: “Het kan als positief worden gezien dat prikkelend nieuws de aandacht van jongeren trekt, omdat jongeren minder frequente televisiekijkers zijn dan ouderen.” Datzelfde patroon ziet Kleemans bij lager opgeleiden: ook zij zullen met prikkelend nieuws de tv eerder aanzetten dan bij niet-prikkelend nieuws.

De consequenties van de “tabloid-achtige verpakking” van nieuws op tv liggen genuanceerd. Kleemans zag in haar onderzoek dat mannen zich er eerder door aangesproken voelen dan vrouwen. De gevolgen voor de gevoelde kwaliteit van het nieuws zijn daarentegen relatief gering. “De vlotte vormgeving van het Nederlands nieuws bleek geen invloed te hebben op de gepercipieerde nieuwskwaliteit”, aldus Kleemans.

En er is meer goed nieuws: negatief nieuws verbetert de informatieverwerking. Anders gezegd: je onthoudt het beter als het negatief is ingestoken. Dit was vooral merkbaar onder hoogopgeleide mannen en jongeren.

Kleemans benadrukt dus dat ondanks de bevestiging dat de concurrentie heeft geleid tot een overvloed aan prikkelend nieuws, dit niet per se slecht hoeft te zijn voor de maatschappij. Het vergt echter wel wat extra’s van de makers. Kleemans: “Nieuwsproducenten zouden moeten inspelen op de voorkeuren, informatieverwerkingsvaardigheden en percepties ten aanzien van de nieuwskwaliteit die specifieke doelgroepen hebben door te variëren in de aanwezigheid van prikkelende nieuwskenmerken in nieuwsberichten.”