UItgevers zoeken 46 miljoen bij piraten en parasieten

(illustratie uit het rapport)

(UPDATE onderaan)

Opvallend rekensommetje van onze zuiderburen: door het werk van nieuwspiraten en -parasieten lopen de uitgevers jaarlijks misschien wel 46 miljoen euro mis. Het merendeel daarvan bestaat uit niet betaalde licentiekosten (als gevolg van de zonder vergoeding overgenomen nieuwsberichten), maar ook misgelopen advertentie-inkomsten kunnen oplopen tot ruim tien miljoen.

Het zit ze hoog, die uitgevers. Want hoe degelijk hun 21 pagina’s tellende rapportage ook lijkt, zelfs voor de meest fervente tegenstanders van aggregatiesites zal duidelijk zijn dat niet alleen de rekensom maar ook de onderbouwing daarvan elk soort realisme ontberen. Er ís geen 46 miljoen en áls er al sprake is van parasitisme of piraterij, dan maken de uitgevers zich daar zelf minstens zo schuldig aan als die vermaledijde aggregatoren.

Voor de goede orde, dit verstaan de uitgevers onder parasieten, piraten en aggragatoren:

1. Piraterij: volledige of bijna-volledige overname van berichten (> 80%)

2. Parasitisme: herschrijven zonder creatieve inspanning, met voordeel voor herschrijver

3. Aggregatie: verzameling links zonder in achtname van deeplinking-voorwaarden

Volgens de berekeningen van de uitgevers wordt momenteel niet meer dan 0,73% van de jaaromzet gehaald uit licenties. Dat zijn inkomsten die voornamelijk voor rekening komen van bedrijven en overheidsinstellingen die betalen voor professioneel hergebruik van kranten-content (de vroegere knipselkranten). Het rapport  “Naar een duurzaam economisch model voor Belgische uitgevers van kranten en magazines: inzicht in het belang van licenties” (op te vragen bij Katrien Kiekens) is dan ook een groot pleidooi voor het vergroten van deze omzetpost tot een “derde verdienmodel”. Het rapport:

“Vandaag stellen we een hoge mate van hergebruik zonder toelating van geschreven pers vast en slechts beperkte inkomsten uit contractuele en wettelijke licenties. Tegelijkertijd is er een hoge derving van contractuele licentie-inkomsten en advertentie-inkomsten door piraterij, parasitisme en aggregatie. Het belang van een goede reglementering en een sterk juridisch kader is in deze context onmiskenbaar.”

Fors wensenpakket

Om aanspraak te kunnen maken op de pot met goud, zullen de piraten en parasieten dus opgespoord en bestraft moeten worden. Maar dat is lastig, zo weten ze ook in België. Vandaar dat het wensenpakket van de uitgevers fors is. Ze vragen om niet minder dan “nieuwe wetgeving, grotere bevoegdheden van beëdigde agenten, betere rechters en verplichte medewerking van providers”.

Het rapport is het logische gevolg van de aankondiging die de uitgevers bijna een jaar geleden deden. Vooruitlopend op het aanpakken van de parasieten, werd toen alvast een poging gedaan om orde op zaken te stellen in eigen huis. Toen werd onderling afgesproken om slechts onder twee expliciete voorwaarden elkaars nieuwsberichten te hergebruiken:

1. Steeds de bron correct vermelden: het weergeven van de naam van het mediabedrijf volstaat niet;

2. Steeds substantiële waarde toevoegen door een eigen creatieve inbreng op het vlak van duiding, weergave van extra feiten of achtergrond of invalshoek.

En daar zit meteen de tweede makke van het rapport: niet alleen is het de uitgevers nog lang niet gelukt om het beste jongetje van de klas te worden (deze twee voorwaarden daarvoor worden nog dagelijks geschonden), het is zelfs de vraag of ze een haar beter zijn dan de door hen zo verfoeide piraten. Zoals ook De Morgen vorige week meldde:

“De vraag klinkt mooi in theorie, alleen lijkt ze weinig realistisch in tijden waar alle nieuwssites – ook die van de kranten en tijdschriften die nu aan de klaagmuur staan – journalistiek vaak gelijkschakelen met het overtikken van nieuws dat ze bij de andere Vlaamse media vinden. Bovendien worden ook de nieuwsstukken van de The New York Times, The Guardian en andere BBC’s driftig vertaald.”

Eveneens in De Morgen toont directeur Patrick Lacroix van de Vlaamse Nieuwsmedia zich iets realistischer. Hij geeft aan dat de eisen die de uitgevers nu op tafel leggen ook belangrijk zijn als signaal dat klakkeloos kopiëren niet langer kan. “We willen met onze boodschap een mentaliteitswijziging teweegbrengen. Dat is minstens even belangrijk.”

UPDATE 18 februari 2014: Het bewijs van de hierboven genoemde “tweede makke” werd gisteren op een presenteerblaadje aangeleverd door Sofie Marguillier. Zij vertelt op haar blog over haar ervaring als webredacteur bij Metro (onderdeel van Concentra en dus een van de “ondertekenaars” van het rapport): Sofie Marguillier