Van openstaande tijd naar een open regionaal mediabestel

Prof.dr. Theo Huibers is managing partner van strategie-adviesbureau Thaesis. Hij schreef deze bijdrage naar aanleiding van het verschijnen van het advies van de Raad voor Cultuur over de toekomst van regionale media.

Door gastauteur Theo Huibers

In het onlangs verschenen rapport van de Raad voor Cultuur – De tijd staat open – wordt gesproken over de toekomst van landelijke, regionale en lokale mediadiensten. Deze mediadiensten, zo schrijft de Raad, kunnen alleen functioneren met een structuur die veranderingen op technologisch vlak en in mediagebruik aankan en samenwerking tussen publieke en private mediaorganisaties toelaat. Alleen op die manier, aldus de Raad voor Cultuur, blijven betrouwbare en onafhankelijke media het fundament van onze democratische rechtsstaat. In deze update beschrijft Thaesis hoe de vervolgstap naar een open regionaal mediabestel er concreet uitziet.

Van aanbod gedreven naar vraag gerichte regionale media

In de discussies over een open regionaal mediabestel voert de structuurdiscussie de boventoon. In haar advisering over strategische kansen voor regionale media, plaatst Thaesis een ander perspectief vooraan: het perspectief van de mediagebruiker. Alleen als de regionale media er blijvend in slagen deze mediagebruiker te bereiken, aan zich te binden en met hem of haar te interacteren hebben zij een toekomst. De nieuws- en informatiebehoefte van regionale doelgroepen kan als volgt worden onderverdeeld:

  • geïnformeerd willen worden over de directe woon- en leefomgeving in de regio;
  • op de hoogte willen zijn over de verschillende streken in de regio;
  • nieuws en informatie over de verschillende streken in de regio op maat willen hebben;
  • de verschillende streken in de regio beleven en erbij willen zijn;
  • interacteren met medebewoners in de verschillende streken in de regio; en
  • gehoord willen worden door anderen in de verschillende streken in de regio.

Structurele samenwerking in regionale nieuwscoöperaties

Thaesis heeft ruime ervaring opgedaan met het ontwerpen van toekomstbestendige mediaorganisaties die langs verschillende kanalen publiceren en uitzenden. Landelijk, maar ook regionaal. Met ruimte voor journalistiek als een 24/7 interactief proces. Met rekenschap voor de wettelijke taakstelling van publieke mediaorganisaties. En met aandacht voor de belangen van aandeelhouders en investeerders in commerciële mediabedrijven. De vervolgstap naar een open regionaal mediabestel vraagt dan ook om het faciliteren van structurele samenwerking tussen regionale omroepen en regionale dagbladen. Volgens Thaesis zijn regionale nieuwscoöperaties daarvoor de meest effectieve samenwerkingsvorm. De belofte van een regionale nieuwscoöperatie is het waarborgen van de regionale democratie met een open, kwalitatieve en onafhankelijke journalistieke functie, die de identiteit en eigenheid van de desbetreffende regio uitdraagt en behoudt. Bij het ontwerpen van regionale nieuwscoöperaties worden door Thaesis de vijf onderstaande richtinggevende criteria gehanteerd.

  1. Regionale nieuwscoöperaties zijn in hun bedrijfsvoering gericht op continuïteit en realisatie van de eigen doelstelling: een kostenefficiënte, fijnmazige, hoog kwalitatieve, multimediale, brede en innovatieve journalistieke functie in de regio. Deze functie verbetert en vernieuwt zich constant en er zijn geen beperkende of belemmerende voorwaarden, noch in de wet, noch in het markttoezicht.
  2. Regionale nieuwscoöperaties maken het voor leden – publieke mediaorganisaties en commerciële mediabedrijven – mogelijk om multimediale en online proposities doelgroep specifiek sneller en rendabeler te exploiteren en het coöperatieve model is schaalbaar, duurzaam en met behoud van titels cq. zenders van leden in te zetten.
  3. Regionale nieuwscoöperaties maken het voor leden mogelijk om met behoud van de eigen regionale identiteit meer en meer lokale producties met meer achtergrond uit te zenden en uit te geven.
  4. Regionale nieuwscoöperaties zijn rendabel voor de leden, zijn toegankelijk voor regionale en lokale media en bieden flexibiliteit bij toe- en uittreding.
  5. Regionale nieuwscoöperaties initiëren en beheren regionale datacentra, dat data van archieven, bibliotheken, erfgoed en kennisinstellingen als content beschikbaar stelt aan gebruikers van deze publieke instellingen.

Ontwerpaspecten van regionale nieuwscoöperaties

Het ontwerp van de regionale nieuwscoöperatie is bepalend voor de continuïteit van de regionale journalistieke infrastructuur, de haalbaarheid van de bijbehorende financiële case, de uitvoerbaarheid van de implementatie en heeft significante impact op de huidige inrichting van regionale omroepen en regionale dagbladen. Ook is het ontwerp van invloed op de relatie met de desbetreffende provincie en gemeenten en het Nederlands medialandschap als geheel. Het ontwerp is daarom cruciaal voor het duurzaam en blijvend inlossen van de belofte van de regionale nieuwscoöperatie.

Wilt u meer weten over één of meerdere van onderstaande ontwerpaspecten van regionale nieuwscoöperaties, neem dan contact op met Theo Huibers (managing partner) of Ouke Arts(partner):

  • leiderschap: sturen op een collectieve journalistieke ambitie
  • coöperatie: van en voor de leden
  • structuur: juridische vorm en governance
  • organisatie, functies en rollen
  • coördinatiemechanismen
  • redactionele specialisatie en zwaartepunten
  • human touch, high tech journalistiek
  • journalistieke capaciteit: vast en flexibel
  • journalistieke productie: cyclisch en 24/7
  • journalistieke innovatie en business development
  • cultuur: ledencultuur en medewerkerscultuur
  • middelen: technologie, productiemiddelen, huisvesting en partners
  • contributietarieven voor leden en prijsstelling voor derden
  • samenwerking met archieven en bibliotheken
  • financiële exploitatie
  • plateauplanning voor implementatie