Veelbelovende wereld.

De ambities van Hearst – en van de daar ontwikkelde e-reader – gaan ver. Voor zover we de “bronnen rondom Hearst-topman Kenneth Bronfin” mogen geloven, zal het apparaat groter worden dan de eerder ontwikkelde e-readers; denk daarbij aan het formaat A4. Dat formaat sluit beter aan bij de leeservaring van kranten- en tijdschriftenlezers en minstens zo belangrijk is dat dat ook advertenties beter zichtbaar zou moeten maken. De Hearst-reader moet flexibel worden en in een latere fase zelfs kleur en bewegend beeld aankunnen. 

Bronfin zelf wil er weinig over kwijt. ”I can’t tell you the details of what we are doing, but I can say we are keenly interested in this, and expect these devices will be a big part of our future“, is zo’n beetje het enige dat hij er volgens CNN over tegen het blad Fortune over zei. 

Hearst geeft tientallen tijdschriften (zoals Cosmopolitan en Esquire) uit, evenals twintig à dertig kranten (waaronder de noodlijdende San Francisco Chronicle). De vraag is of het beoogde apparaat straks puur op de Hearst-consumenten wordt gericht, of dat ook andere uitgevers er gebruik van kunnen maken. Het dilemma voor iedere uitgever: wie denkt goud in handen te hebben, wil dat natuurlijk het liefst voor zichzelf houden, maar als iedereen zijn eigen device gaat ontwikkelen, gaan daar niet alleen veel extra kosten in zitten, maar is tegelijk de kans op succes voor elk afzonderlijk apparaat een stuk kleiner. 

Bovendien: áls die Hearst-reader al tot standaard zou worden gebombardeerd, kunnen ook Nederlandse uitgevers daar dan hun voordeel mee doen? Of is het toch verstandig hier een eigen apparaat te laten maken?

Het zijn vragen die ook de Commissie-Brinkman mag beantwoorden, maar dan op Nederlandse schaal. Want zoals Theo Dersjant (mediajournalist en docent aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg) al twitterde, het zou zo maar een heel nuttige besteding kunnen zijn voor (een deel van) de ongeveer 8 miljoen die ter beschikking staat voor innovatie. Centrale vraag daarbij is hoe nuttig het is om als overheid geld uit te gaan geven aan onderzoek naar en ontwikkeling van een geschikte reader, als je er gif op kunt innemen dat de grote jongens op dit speelveld (Sony, Apple, Philips, etc) uiteindelijk ook met zo’n apparaat gaan komen. En afhankelijk van de maker zal dat een apparaat zijn dat vrijwel zeker meer kan dan alleen als drager voor een krant fungeren. Waarmee het direct een stuk aantrekkelijker wordt voor de gebruiker.

Voorlopige tussenconclusie: de ieder-voor-zich-strategie die krantenuitgevers tientallen jaren heeft gekenmerkt, is voor de ontwikkeling van een e-reader ongewenst. Samenwerking is geboden, maar het is minstens zo noodzakelijk om eerst een goed beeld te krijgen van de R&D-activiteiten die elders plaatsvinden, voordat er nóg een nieuwe reader wordt ontworpen. En ja, dat moet allemaal in het kortst mogelijke tijdsbestek plaatsvinden.

UPDATE 8 mei 2009: demonstratie van de Kindle DX

Meest in het oog springend daarbij een rekensommetje waaruit zou blijken dat de New York Times gratis e-readers zou kunnen weggeven aan al haar lezers en dan nog maar een fractie kwijt zou zijn van de jaarlijkse print- en distributiekosten. Nee, het is zeker niet de bedoeling van deze cijferaars om de Times te bewegen met drukken te stoppen, haast de auteur te zeggen. Maar toch, “what we’re trying to say is that as a technology for delivering the news, newsprint isn’t just expensive and inefficient; it’s laughably so.” 

Ewoud Sanders gooit het in een recent artikel op De Nieuwe Reporter over een andere boeg: hij stipt vooral de extra mogelijkheden aan, met name als de uitgevers erin slagen om samen op te trekken. Tja, dat hadden we zelf op dit weblog ook al geconstateerd.

Door Maarten Reijnders (Webwereld)

Het is een vraag waar ik ‘s nachts wakker van kan liggen. Is de e-reader – een handzaam apparaatje waarop je boeken of de krant kunt lezen – de nieuwe iPod of de nieuwe beeldtelefoon? Anders gezegd: hebben we te maken met een vinding die de wereld gaat veranderen of is het vooral een interessant concept waar bij nader inzien niemand op zit te wachten?

Ik denk het laatste. Chriet Titulaer had vroeger ook altijd van die dingen: theelepeltjes met een geheugen bijvoorbeeld. Die kon je dan buigen en dan zorgde het geheugen dat het lepeltje zichzelf weer in de oude vorm terugboog. Mieters interessant, maar wat is het praktisch nut als je je theelepeltje nooit buigt?

Webcam

Een andere vinding waarbij ik altijd meteen aan Chriet Titulaer moet denken, is de beeldtelefoon. Die is volgens Chriet namelijk al dertig jaar de toekomst. Een paar jaar geleden zat hij nog met een antieke beeldtelefoon bij Barend & Van Dorp. Jammer alleen dat de echte doorbraak nooit is gekomen.

Beroepshalve heb ik nog wel eens met een mobiele telefoon rondgelopen die je filmde als je belde. Degene met wie je belde, kon je dan zien. Tenminste, als die persoon ook zo’n telefoon had. Leuk voor drie keer, maar daarna is de grap er wel weer af. Als de moderne mens iemand wil zien die op een andere plaats is, pakt hij geen telefoon maar een webcam.

327.124 boeken

Bij alle verhalen over de e-reader bekruipt me een vergelijkbaar Chriet Titulaer-gevoel. Er zijn genoeg mensen – paarse broeken vooral – die heel enthousiast worden van de e-reader. Maar dat zijn vaak niet de mensen voor wie zo’n apparaat is bedoeld. In boekwinkels zie ik wel eens een e-reader staan, maar de klanten keuren het apparaat doorgaans geen blik waardig. En dat terwijl de e-reader toch zo’n mooie vinding is.

In oktober vorig jaar kreeg ik er weer eens één in mijn handen gedrukt. Op straat waar de zon scheen. En terwijl het meisje dat de e-readers aan de man probeerde te brengen, doorratelde over alle geweldige specificaties (genoeg geheugen voor 327.124 boeken, een batterij die tot het jaar 3028 meegaat…), verbaasde ik me weer eens over het geweldige scherm van de e-reader. Dat scherm is de droom van elke laptopbezitter die wel eens buiten in de zon heeft moeten werken. Dankzij een soort elektronische inkt is het namelijk onder alle omstandigheden prettig te lezen.

Desondanks is de e-reader geen iPod. Is het de prijs? Misschien. Aan de andere kant: iPods waren aanvankelijk (en nog steeds eigenlijk) ook vrij duur, maar dat stond het succes niet in de weg. De bediening dan? Ook niet, het bedieningsgemak van de gemiddelde e-reader doet echt niet onder voor die van een iPod.

Er zijn twee zaken die het succes van de e-reader in de weg staan. In de eerste plaats de boekenkoper die de voorkeur geeft aan een papieren exemplaar. Bij een gewoon boek zie je – nee, nauwkeuriger gezegd: voel je – hoeveel je nog te gaan hebt. En een gewoon boek kun je mooi in de kast zetten of aan iemand uitlenen. Bij e-books gaat dat allemaal een stuk lastiger.

Het tweede probleem is dat je met een e-reader ook online wilt. En dan niet alleen om de nieuwste editie op te halen van de elektronische krant waarop je toevallig een abonnement hebt. Nee, écht online.

Gelovigen

Wacht maar, zeggen de e-reader gelovigen. De huidige generatie e-readers is misschien niet perfect. Maar als de technologie het straks mogelijk maakt om kleur en video op je e-reader te zien, dan zullen de klanten toestromen.

Ik geloof er niets van. Maar als die e-readers met kleur en bewegend beeld er straks zijn, ben ik wel geïnteresseerd in zo’n scherm. Voor in mijn laptop.

Dit artikel verscheen eerder (Vrijdag 23 januari 2009, 14:10 ) op webwereld.nl. Het is met toestemming van de auteur overgenomen op dit weblog.

De drukpers is niet meer uit onze maatschappij weg te denken, schreef de kalender op 21 december 2008. Die conclusie viel,  eerlijk is eerlijk, voordat deze site bestond. Maar onbewust schetst de kalender vervolgens een beeld dat heel herkenbaar is, juist in de overgangstijd tussen de dode bomenindustrie van Gutenberg en de onlinemaatschappij waarin we langzaamaan met z’n allen terecht zijn gekomen. Waarom, zo vraagt de kalender, bestond er in de 15e eeuw toch zo veel scepsis tegen de “zwarte kunst” van het boekdrukken?

Het antwoord staat op de achterkant van 21 december (toevallig het begin van de winter?). Het zat hem – hoe herkenbaar – in het businessmodel. En er was een mentale drempel tegen dat nieuwerwetse gedoe.

“Mensen vertrouwden in het begin van de drukperstijd die gedrukte boeken niet zo – ze misten de authenticiteit van het handgeschreven boek. Een ander bezwaar was dat de investeringen om een drukkerij te beginnen gigantisch waren. Je had een dure drukpers nodig, letterkasten, matrijzen, loodstoffen, veel inkt en natuurlijk voorraden papier. Daarbij had de drukker twee sterke mannen nodig om de pers te bedienen. En dat terwijl niemand wist hoeveel boeken er verkocht zouden worden.”

Veel beginnende drukkerijen hebben om deze redenen hun onderneming moeten afblazen. Alleen daar waar de lezersmarkt enige omvang had, kon de nieuwe uitvinding echt doorbreken. Het duurde tot 1470 voordat het marktaandeel van het gedrukte boek groter was dan dat van het geschreven boek. Maar rond 1500 waren de bordjes echt verhangen: toen had de drukpers de productie definitief overgenomen.

De meeste voorbeelden van de huidige dode bomenindustrie zijn nog niet in “1470″: hun marktaandeel in print overstijgt nog altijd het bereik online. Maar het publiek beweegt, het omslagpunt is in zicht en er zullen geen 30 extra jaren nodig zijn vooraleer het primaat helemaal online ligt.

Wist je trouwens dat www.gutenberg.com de startpagina is van een producent van e-books?

De vraag is of Arthur Vierboom gelijk krijgt. Ik denk het niet.

Ik verwacht dat (verbeterde en goedkopere) e-readers uiteindelijk kansrijker zullen zijn dan zo’n printervariant. Zeker voor particulieren.

De vraag is wel of er één door alle aanbieders te gebruiken apparaatje gaat komen (bijvoorbeeld een iRex-, een Sony- of een Kindle-achtig ding), of dat de uitgevers die hier heil in zien met eigen varianten op de proppen komen.

Bestaande uitgevers zullen vanuit oude concurrentiedenkramen wellicht neigen naar het laatste; het lijkt immers interessant om je bestaande publiek een apparaatje aan te bieden waarop louter en alleen die titel kan worden gelezen. Het risico daarbij is dat ze vervolgens met z’n allen worden ingehaald door een reeks nieuwe spelers die lak hebben aan oude concurrentieverhoudingen en gewoon meeliften op de hardware van de – op dat moment – grootste en beste hardwareleverancier.

Uitgevers die (willen) overleven, gaan samenwerken. Maar de praktijk gebiedt te zeggen dat daarvoor het moment er helaas nog niet is. De meeste uitgevers hebben momenteel hun hoop gevestigd op het omvallen van een of twee concurrenten, om pas daarna – als het stof helemaal is neergedaald en ze zichzelf tussen de restanten inderdaad nog weten te vinden – het nieuwe speelveld opnieuw te overzien. Hoe langer die periode van onrust duurt, des te groter de kans dat nieuwe spelers zich inderdaad al hebben kunnen opwerpen tot nieuwe concurrenten.