Ik moet toegeven dat ik wel enigszins verbaasd was toen ik clickte op een linkje onderaan DIT artikel op dichtbij.nl Het zou moeten leiden naar de bron van het betreffende bericht, maar in plaats daarvan kreeg ik deze mededeling (click voor grotere versie):

Dat laat aan duidelijkheid niets te wensen over: de uitgever van weespernieuws is blijkbaar niet gediend van het overnemen van zijn berichten op een andere website. Zelfs niet als dat gebeurt met een nette bronvermelding, inclusief link naar het volledige oorspronkelijke artikel.

Bezoeker “Vergeetme” schrijft er vervolgens een soortgelijk bericht over op dichtbij zelf. Onder de titel “Ruzie in Journalistiek Land?” plaatst hij een kopie van de waarschuwingstekst die op weespernieuws.nl te zien is. Tja, dat is allemaal mogelijk op een open platform als dichtbij.

Kortom: er zijn vragen over onze werkwijze. Meer specifiek: er is kritiek op het overnemen van berichten die van derden afkomstig zijn. Alle reden dus om even naar de praktijk te kijken.

Dichtbij stelt alles in het werk om het lokale publiek een zo goed mogelijk overzicht te bieden van hetgeen er aan relevants in hun directe omgeving gebeurt. Onze inzet daarbij: eigen dichtbij-redacteuren en -communitymanagers, eigen redacteuren van de weekkranten van Holland Combinatie (zoals de Gooi- en Eembode), ons publiek en de persbureaus (zoals ANP) waarop wij een abonnement hebben.

Als extra service bieden we daarnaast nog een selectie van wat andere media in de regio te melden hebben. Aanvullend op alle eigen bronnen, kan dit namelijk zorgen voor een completer beeld. Om te voorkomen dat hiermee de indruk gewekt wordt dat het allemaal onze eigen content is, laten we op drie manieren duidelijk merken wat de bron is van het bericht. Zo dus:

We begrijpen dat dit een omstreden werkwijze is in journalistenland. Althans, media die er transparant over zijn – zoals dichtbij – kunnen de kritiek van collega’s verwachten. Ze noemen het jatwerk. Prima. Maar één nuance dient daarbij wel te worden aangebracht: de werkwijze op zich is zo oud als de journalistiek zelf. Elke krant, elke site, elk nieuwsmedium maakt gebruik van journalistieke vondsten van anderen. De angst om iets te missen wat de concurrent wel heeft, is er meestal de oorzaak van. En zelden leidt dat tot items waarbij de oorspronkelijke bron nog zichtbaar is. Over jatwerk gesproken.

Dichtbij heeft ervoor gekozen zo duidelijk mogelijk aan te geven wat eigen werk is en wat afkomstig is van anderen. Zodat de bezoeker vervolgens zelf kan constateren wat de waarde van iedere bron is. Bovendien geven we alle credits aan de bron. Ik noemde al de 3 manieren om dat in het bericht zelf duidelijk te maken, maar wat misschien nog wel belangrijker is, is het bezoek dat dankzij de aangebrachte link wordt teruggeleid naar de oorspronkelijke bron. Weespernieuws.nl krijgt dus dankzij dichtbij aanvullend bezoek. En hetzelfde geldt voor de andere bronnen waarnaar wij verwijzen.

Tot slot: hoezeer ik er ook van overtuigd ben dat onze manier van werken zinvol en verstandig is, ook intern is het een constant onderwerp van discussie. Sommigen betitelen het plaatsen van berichten van derden als een zwaktebod, of zelfs als een domme manier om de concurrent in het zadel te helpen. Internet mag dan hét medium zijn waar alles en iedereen naar elkaar verwijst, de consequenties van dat principe zijn ook in een internetbedrijf als dichtbij niet onomstreden.

Stuntjes zoals van weespernieuws.nl of bijdragen als van “Vergeetme” helpen ons dan ook dat debat zo goed mogelijk te voeren. Intern en extern. Zo open als dichtbij zelf.

Mark van der Linde was een van de toehoorders bij de Sittardse Social Media Club van afgelopen donderdag. Hij maakte onderstaand verslag over change management, transparantie, community building, strategie en ondernemerschap.

[gastblog]

Door Mark van der Linde

Je zou verwachten dat een discussieavond over nieuwe journalistiek wel wat aanloop van journalisten zou genereren. Toch waren afgelopen donderdag in Sittard de aanwezige journalisten op de vingers van één hand te tellen. Gezien de presentaties van Loes Meys en Bart Brouwers tijdens deze derde editie van de Social Media Club (SMC) 046 is dat misschien toch ook weer niet zo’n enorme verrassing. Nieuwe journalistiek gaat vooral over interactie, transparantie, community building, strategie en ondernemerschap. Stuk voor stuk begrippen waar traditionele journalisten zich buitengewoon ongemakkelijk bij voelen.

Loes Meys mocht aftrappen en stelde zich zeer kwetsbaar op met een verhaal over de moeilijkheden die zij als coördinator nieuwe media bij de Limburgse regionale omroep L1 ontmoet om de organisatie klaar te stomen voor die nieuwe journalistiek. Ze begon haar presentatie dan ook met de opmerking ‘social media op de redactie = change management’. Het aloude zendpatroon moet tenslotte doorbroken en dat is een ‘hell of a job’. Haar werk doet soms nog het meest denken aan de processie van Echternach. Met een zucht constateerde Loes dat L1 na precies een jaar op het niveau opereert dat ze eigenlijk al na twee maanden had willen bereiken. Dat ligt vooral aan het feit, dat journalisten de grootste moeite hebben met het loslaten van de controle over de nieuwsstroom. Interactie met het publiek wordt vaak niet als een verrijking gezien, maar ervaren als lastige inbreuk op de kostbare tijd van de betreffende journalist. Dat slim gebruik van sociale media hem bij het doen van research ook een enorme tijdwinst kan opleveren, wil er blijkbaar niet in. Nieuwe media werden door veel journalisten bij L1 in eerste instantie dan ook als alternatief zendmiddel gezien. Loes is dan ook vooral bezig geweest om hen eerst maar eens doelen te laten formuleren en een basaal niveau van strategisch denken bij te brengen. Voor veel toehoorders, veelal social media adepten uit de wereld van marketing en ondernemerschap, was het een schrikwekkend verhaal. Met name het ontstellend gebrek aan klantgericht denken in de journalistiek verbaasde hen in hoge mate. Desondanks wilde Loes positief afsluiten met enkele voorbeelden van grote evenementen in Limburg, waarbij L1 wel degelijk ook sociale media gericht had ingezet.

Bart Brouwers begon zijn presentatie met de vaststelling dat hij in een luxe positie verkeert. Hij heeft de organisatie van zijn initiatief Dichtbij, onder de vlag van de Telegraaf Media Groep, vanuit het niets kunnen opbouwen en dus weinig tot geen last van change management. Bart schetste in zijn verhaal de contouren van de nieuwe journalistiek op basis van zijn eigen ervaringen met Dichtbij. Belangrijkste voorwaarde is dat de journalistieke professional de burcht waarin hij zich in de loop der jaren heeft verschanst, zo snel mogelijk afbreekt. Niet zijn professionele vaardigheden om feiten op waarheid te checken en nieuws te duiden zullen moeten veranderen, maar zeer zeker wel zijn gedrag. De nieuwe journalist is nog steeds zo objectief mogelijk, feitelijk, volledig en accuraat in zijn verslaglegging, maar heeft wel een andere relatie met zijn publiek. De nieuwe journalist denkt in niches en communities, publiceert real-time, is persoonlijk en transparant (‘fouten zijn geen #fail’) en werkt zoveel mogelijk samen met zijn publiek. Nieuws en kennis doet hij niet alleen op uit persberichten, interviews met hooggeplaatsten en anoniem toegezonden documenten, maar vooral uit de relatie met zijn community. Nieuwsjagen wordt eigenlijk crowdsourcing. Maar daar houdt het verhaal nog niet op. Want louter informeren is leuk, maar de nieuwe journalist is eerder een makelaar op de informatiemarkt die de meest uiteenlopende communicatiebehoeften faciliteert. En daarvoor is een gezonde dosis ondernemerschap onontbeerlijk. Want geen enkel journalistiek product kan online overleven zonder verdienmodel. Bart hamert er dan ook nadrukkelijk op: “Vergeet je verdienmodel niet.” Dichtbij kan momenteel de eigen broek ophouden, maar Bart wil nog geen victorie kraaien. “Of het stand houdt, weet ik niet.”

Al met al een interessante avond over de nieuwe journalistiek met de journalisten zelf als grootste afwezigen. Vermoedelijk hadden de Limburgse kasteelheren het beter naar hun zin binnen de veilige muren van het slot.

Jay Rosen, docent journalistiek aan de New York University, heeft het over kranten. Maar vooral over de organisaties die er achter zitten. “Met mensen die het gevoel hebben met belangrijk maatschappelijk werk bezig zijn maar in feite slechts de dagelijkse productieroutine volgen.” Dat merk je vooral, zegt Rosen, nu die oude vertrouwde routine totaal overhoop is gehaald. “Dankzij digitale media is dat een anachronisme geworden. Je hoeft niet om zes uur ‘s avonds een verhaal af te hebben zodat het 12 uur later gedrukt en wel op de deurmat kan liggen. En dus worden de mensen die blijven vasthouden aan die routines een blok aan het been voor vernieuwing. Ze zijn reactionair, hebben een achterhaalde cultuur. Ze moeten weg!”

Het gevaar van dit soort mensen in je organisatie kun je nauwelijks overdrijven, zegt Rosen. “En ze zitten overal. Niet zo gek ook, in een sector waarin je beloond werd voor de mate waarin je er in slaagde niets te veranderen. Dat kweekt vanzelf een management zonder ondernemingszin, zonder eigen initiatief.”

Lachwekkend noemt Rosen het, hoe vertegenwoordigers van de oude cultuur digitale media “gewoon een nieuw distributiekanaal” noemen. “Onzin en een miskenning van de enorme kracht van het internet. Er heeft een revolutie in uitgeven plaatsgevonden en het meest vernieuwende dat deze mensen kunnen bedenken is een nieuw katern over eten en drinken.”

Zijn de oude mediaconcerns daarmee allemaal meteen ten dode opgeschreven? “Nee, dat is een te snelle conclusie”, zegt Rosen. “Een merk als the New York Times heeft een goede kans om te overleven. Niet alleen omdat ze sinds kort duidelijke signalen afgeven waaruit blijkt dat ze zichzelf proberen opnieuw uit te vinden, maar ook omdat ze groot genoeg zijn om de risico’s voor vernieuwing te spreiden. Ze zullen kleiner worden en de krant zal niet meer dan een bijproduct zijn. Maar ze hebben kans.”

Over middelgrote krantenbedrijven, zoals eigenlijk alle regionale en lokale spelers, is Rosen pessimistischer. “Die gaan het niet redden, tenzij ze een heel duidelijke niche weten te bedienen. Liefst met een fanatieke, duidelijk herkenbare community.”

Rosen benadrukt echter dat bekende verdienmodellen niet de enige levenslijn vormen. “Denk aan door de overheid gesteunde nieuwsorganisaties zonder winstoogmerk. Zou prima kunnen werken. Of iets heel anders, een route die juist uitgaat van private journalistiek, zoals dat in de zeventiende eeuw in Nederland ook ging. Eén betalende opdrachtgever voor wie je exclusief werkt. Zie ik ook nog wel gebeuren.”

Rosen is sinds eind jaren ’80 werkzaam als docent en onderzoeker in de journalistiek. Hij heeft in die tijd ontelbare studenten getraind. Aan het bijscholen van ervaren collega’s heeft hij zich echter nooit gewaagd. “Dat is totaal zinloos. Maar eerlijk gezegd hebben ze me ook nooit gevraagd.”

Conclusie: de verandering van binnenuit is voor veel mediaconcerns een onhaalbare. “En dus resteert de status van melkkoe. Met websites waarvan de inhoud verstopt is achter oude vertrouwde betaalmuren.” Wie zich aangesproken voelt, mag zich melden aan de universiteit van New York.

Meer Jay Rosen op dodebomen:

Twijfel over verdienmodel

Holy Shit! Het web heeft toekomst!

Crisis in de pers, oorzaken en oplossingen

Jay Rosen in Amsterdam

Jay Rosen is een paar dagen in Nederland. Rent van de ene bijeenkomst naar de andere, ondertussen vrijwel al zijn toehoorders in bewondering achterlatend. Het was niet de eerste keer dat ik de kans had om zijn verhaal te horen, maar daarom was het nog niet minder interessant. Zeker ook omdat Rosen tegenwoordig vooral schrijft en spreekt over die belangrijke samenwerking tussen professional en amateur, toch zo’n beetje het kernpunt van dichtbij.

Rosen maakt er ook volop gebruik van in zijn eigen hyperlokale project in de New Yorkse East Village. Hij doet dit samen met de New York Times, het media-instituut waar Rosen de laatste tijd heel voorzichtig wat meer waardering voor begint te krijgen dan in zijn wetenschappelijke carrière de 25 jaar daarvoor het geval was.

Of Local East Village gaat werken, durft Rosen nog niet te zeggen. Maar stelliger is hij over grote broer Patch, het hyperlokale nieuwsnetwerk van AOL dat inmiddels bijna duizend vestigingen heeft. “Will it work?” Stilte.

Het idee achter Patch is dat er zo’n 6 miljard dollar aan advertentiegelden uit de lokale markt te halen is. Geld dat nu niet zou worden uitgegeven omdat een krantenadvertentie net te duur is. ”Dat klinkt kansrijk”, zegt Rosen. “Maar de realiteit is dat het product wel ok is, dat de consumenten het ook wel door hebben en dat zelfs de techniek tegenwoordig prima is, maar dat er één schakel ontbreekt: de lokale ondernemers snappen het internet nog niet. Sterker nog, als een verkoper van Patch bij zo’n middenstander op bezoek gaat, is het eerst dat hij vraagt: is je zoon ook thuis, dan leg ik het hem wel even uit.”

Waar we in Nederland met dichtbij.nl juist merken dat de gemiddelde mkb’er met een inhaalrace bezig is – en er dus juist hier flinke commerciële kansen blijken te liggen – is dat in de VS volgens Rosen nog niet het geval.

Patch is hoe dan ook een grote gok voor AOL, het geld vliegt met honderden miljoenen de deur uit. Een soort alles-of-niets. Rosen twijfelt of het concept, dat gedragen wordt door één betaalde medewerker per vestiging, wel klopt. “Misschien is het slimmer om er een lokaal informatie platform van te maken, vol nuttige info over alles in je buurt. Vergeet het nieuws gewoon.”

AOL probeert met grote kracht te bewijzen dat er geld te verdienen valt. Niet in theorie, maar echt, in de praktijk. En daar zit bij Rosen misschien nog wel de grootste twijfel. “Je kunt nog zo hard roepen dat er toch ergens wel een verdienmodel gevonden gaat worden, maar is dat wel zo’n wetmatigheid? Alsof god het zo gewild heeft. Nee, vergelijk het met het bouwen van grote bruggen: interessant en belangrijk werk, maar geen droog brood mee te verdienen. Vandaar dat de overheid het voor ons betaalt. Er zijn nou eenmaal activiteiten die in zichzelf heel interessant zijn, maar waarvan we op enig moment moeten vaststellen dat er geen grootschalig verdienmodel aan gekoppeld kan worden.  De lokale nieuwsbusiness zou zomaar zo’n activiteit kunnen zijn. We will see.”

Foto (c) Bert Boerland

Weer een ervaring rijker. Heb voor veel verschillende publieken gestaan, maar nog nooit voor een zaal vol nerds. Drupal-nerds om precies te zijn. Tot vandaag dus. Vraag niet hoe, maar om een of andere reden had ik de eer om voor een paar honderd man (en een enkele verdwaalde vrouw) uit de open source wereld te mogen spreken.

Voor mij (aka ROOT@127.0.0.1) een uitgelezen kans om nader in te gaan op de zaken die de journalistiek kan leren van open source communities. Zoals: niche denken, fouten durven maken en vooral heel veel samenwerken. Ja, de journalistiek kan nog veel opsteken van de wereld van open source.

Na afloop was het de drupalclan trouwens wel duidelijk dat er ook omgekeerd kansen waren. Tenminste drie TMG-merken zijn momenteel bezig met ontwikkelingen op drupal (naast dichtbij ook Telegraaf en Sp!ts), dus er zit zeker beweging in de mediaburchten. Maar hoe pak je dat nou precies aan, wilde iemand nog weten. “Hoe zorgen we ervoor dat we niet tegen de muren van die oude mediaburchten kapotlopen?”

Een beetje tact kan daarbij helpen natuurlijk. Maar uiteindelijk geldt slechts één punt: overtuig je klant van de kwaliteit van je werk. Laat zien wat er mogelijk is met open source, laat voelen dat een totaal open platform misschien wel enger is dan het oude vertrouwde “eigen” systeem, is maar tegelijk ook heel kansrijk. Dat dus.

De presentatie van vandaag:

De Amsterdamse rechtbank heeft vandaag weinig heel gelaten van die constatering. Noch van de overige beweringen van de eisers. Hetgeen bij ons reden was voor een klein feestje.

Achteraf is het makkelijk roepen dat we nooit hebben getwijfeld aan de goede afloop. En natuurlijk hebben we ‘m de afgelopen weken ook af en toe wel flink geknepen. De inzet van Wegener was daarvoor te stevig en te scherp. Maar tegelijk konden we werkelijk geen inhoudelijke grond verzinnen die ons initiatief dwars zou kunnen zitten. Gelukkig gold dat ook voor de Amsterdamse rechter die deze door Wegener aangespannen zaak behandelde. En dus waren we niet verbaasd, maar wel enorm opgelucht toen vanmiddag om 15.00 uur het oordeel van de rechtbank klonk.

De eerste vragen van mensen die willen weten of we nu vol op oorlogspad gaan richting Wegener of BN/De Stem, zijn ook al gesteld. Dat doen we dus niet. Wij blijven – ondanks Wegeners aanval en gesteund door de uitspraak van de Amsterdamse rechter – geloven in onze oorspronkelijke aanpak. Kernpunt daarvan is dat we open  staan voor samenwerking met iedereen die ons wat kan bieden en die wij wat kunnen bieden. Ja, ook Wegener, ook BN/De Stem.

Want dat is ook het vreemde van deze hele juridische operatie tussen twee dominante mediaconcerns. Wat vanuit oude concurrentieposities een logisch vijandbeeld mocht zijn, is in het internettijdperk een anachronisme geworden. Het leek de afgelopen tijd wel of we ons met zijn allen zo’n veertig jaar terug in de tijd hadden geworpen. Alsof we weer in een door print gedomineerde mediawereld leefden waar we ons vanuit onze onmetelijke luxe konden permitteren op concurrentenjacht te gaan.

Dat is raar.

En niet alleen raar vanwege de grote hoeveelheden tijd en geld die we aan beide kanten hiermee verspild hebben. Nee, veel meer omdat iedereen die zich een beetje verdiept in de situatie, onmiddellijk ziet dat je niet alleen geen last hoeft te hebben van elkaar (en elkaar dus om die reden ook zeker niet dwars hoeft te zitten), maar dat je elkaar juist kunt helpen. Ja, dat vergt wel enige lenigheid, want je moet accepteren dat je er niet alleen zelf beter van wordt, maar dat dat ook geldt voor die concurrent.

We gaan ons best doen om dat alsnog te laten zien. Samen met Wegener en samen met al die andere zogenaamde concurrenten. Maar eerst even genieten van de vandaag behaalde overwinning. Want eerlijk is eerlijk: zelfs winnen op een oud speelveld voelt goed.

UPDATE: op boek9.nl, de site voor geïnteresseerden in de juridische kant van intellectueel eigendom, staat het vonnis heel bondig samengevat: “Geen verwarring, geen kielzogvaren, geen handelsnaamgebruik domeinnamen, geen onrechtmatige daad.” Het hele artikel hier.

Neem De Regiokrant, een denkbeeldige krant met zo’n 100.000 abonnees en een bereik van zo’n drie keer dat aantal. Al die abonnees krijgen weliswaar 6 maal per week een krant in de bus, maar echt tweerichtingsverkeer is er meestal maar een keer per  kwartaal. Juist, het moment van de acceptgiro. En oh ja, voor pakweg een promille van de lezers geldt misschien dat ze ooit een heuse ingezonden brief hebben gestuurd – al dan niet naar aanleiding van een artikel.

En toch is de band van een abonnee met zijn krant ongekend krachtig. Een lezer van de Regiokrant, meer nog dan van een landelijke, voelt zich niet minder dan eigenaar van dat product. Elke hoofdredacteur die wel eens iets veranderd heeft, kan daar over meepraten. Hé, waarom is mij niets gevraagd? Zeg, daar ben ik het helemaal niet mee eens hoor. Hallo, die rubriek las ik altijd bij mijn tweede kopje koffie, wat nu? Lezers zijn fans van het product dat hen dagelijks bereikt. En worden boos als daarin (in hun ogen) te veel verandert.

Die betrokkenheid is dus niet alleen een groot en machtig goed (kom daar maar eens om als uitbater van een beginnende nieuwssite), maar tevens iets dat niet automatisch voor eeuwig is en daarom zorgvuldig gekoesterd moet worden. En bij dat laatste kunnen juist de nieuwe tijden een handje helpen. Kern van het verhaal: maak van je abonnees een 100.000-koppig kennisleger.

Een sterkere band en een sterkere krant

De gedachte is dat wie met (vooral) zendgedrag al zo’n trouwe schare fans heeft weten op te bouwen, met een beetje tweerichtingsverkeer dubbel voordeel moet kunnen boeken: een sterkere band en een sterkere krant. Het eerste wordt bereikt door de abonnee ook formeel de belangrijke status te geven die hij zelf al lang voor zich had bedacht, het tweede door gebruik te maken van de enorme kennis die bij het publiek aanwezig is. Kennis over de regio, kennis over specifieke thema’s, en kennis over de lokale trends.

Het mes snijdt dus aan twee kanten: abonnees krijgen meer waardering (waardoor ze waarschijnlijk langer blijven) en ze dragen ook nog eens een inhoudelijk steentje bij, gewoon omdat ze dat graag doen. Noem je betalende lezers geen abonnee meer, maar eerstelijns correspondenten en die nieuwe status krijgt nog een naam ook.

Dat wat nieuwe online-merken met veel moeite proberen op te bouwen, moet voor een krant met trouw betalende abonnees een peulenschil zijn: het stimuleren van betrokkenheid en kennisdeling. Juist vanwege die al bestaande sterke band met de (makers van de) dode boom, hebben ze een enorme voorsprong. Met, vanzelfsprekend, als belangrijkste effect het verbeteren van de eigen krant, waar weer iedereen van kan genieten.

Om dat alles voor elkaar te krijgen, moet de Regiokrant natuurlijk wel iets organiseren. Meest belangrijk: actief worden op de platforms waar ook die abonnees zelf al zitten: hyves (de massa), facebook (ook heel veel), twitter (wat minder), het lokale dorpsplatform (relatief weinig, maar soms wel heel fanatiek). Daarnaast mogen er nieuwe online plekken komen die logisch in verband staan met zowel dat vertrouwde krantenmerk als die nieuwe social media. Abonnees kunnen er – samen met hun buren! – hun ei kwijt en de krantenmensen zijn er constant bezig hen te prikkelen dat ook daadwerkelijk te doen. De krant moet er in gesprek, op basis van wat er (al dan niet) gebeurt. De gebruikers waarderen voor hun bijdragen, ze vragen stellen over de onderwerpen waar ze niets van af weten, ze suggesties doen. Want duidelijk is dat alleen het bouwen van een publicatieplek niet genoeg is. De lezers hebben veel kennis, willen die ook graag delen met de vertegenwoordigers van een in hun ogen vertrouwd merk, ze zijn blij als dat gewaardeerd wordt, maar ze doen dat niet of nauwelijks op eigen initiatief.

Helemaal nieuw is dit natuurlijk allemaal niet. Laat staan dat het ingewikkeld of uniek is. Iets soortgelijks is zelfs al eens uitgeprobeerd bij de Volkskrant, met de door Geert-Jan Bogaerts bedachte en onlangs de nek omgedraaide Volkskrantblogs. Ja, het heeft er veel van weg. Met dat verschil, dat de Volkskrantblogs nooit de benodigde support lijken te hebben gehad van de mensen achter dat merk (en niet alleen op de redactie). Er waren veel deelnemers, die hun licht op van alles en nog wat lieten schijnen, maar het geheel bleek nauwelijks in klassieke banen te leiden. En daarmee werd weliswaar aan een deel van de opzet beantwoord (geef onze meest betrokken lezers een eigen plek om hun kennis te delen), maar was er geen enkel voordeel voor de krant, laat staan waardering voor de blogger.

Inderdaad, het gaat allemaal niet vanzelf. Marketing, sales, redactie, techniek, kortom de hele uitgeverij speelt een rol in het welslagen van zo’n concept. Het 100.000-koppig kennisleger heeft namelijk de neiging om pas in actie te komen als er ergens aan de horizon een beloning gloort. De techniek is er, de maatschappelijke voorwaarden zijn geschapen, de platforms en applicaties staan klaar, maar het is en blijft aan de professionals om de zaak aan het draaien te krijgen.

Niet dus.

Wat ik op deze plek wel herhaaldelijk heb vastgesteld, is dat de media-industrie in een tijd van overgang verkeert. De oude wereld, waarin professionele journalisten het monopolie dachten te hebben op relevante informatie en waarin uitgevers konden bepalen hoe de markt er uit zag, is definitief voorbij. Kennis is voor iedereen toegankelijk en om jezelf uitgever te noemen is al lang geen drukpers of zendmachtiging meer nodig.

Waar het precies naar toe gaat, weet nog niemand. Aan de ene kant is dat vervelend en geeft het aanleiding om het woordje identiteitscrisis te laten vallen, zoals de Nijmeegse hoogleraar Jo Bardoel onlangs nog deed. Aan de andere kant geeft dat ruimte aan iedereen die ideeën heeft over de koers die we zouden kunnen varen. Eenduidigheid levert dat vooralsnog niet op, daarvoor zijn de meningen te verdeeld en de de uitgevoerde experimenten te wisselend van resultaat. Maar dat maakt het debat natuurlijk alleen maar interessanter. Kijk daarvoor bijvoorbeeld maar eens naar de discussies rond het al dan niet direct geld vragen aan online consumenten (paywalls), of de mate waarin machines de taak van de journalistiek gedeeltelijk kunnen overnemen (content farms).

In de tussentijd is er voor de traditionele media reden genoeg om alvast een aantal verworvenheden van de nieuwe tijd te combineren met de vertrouwde bestaande business. Zonder alles overhoop te gooien en mét alle focus op die krachtige dode bomen, kan er zelfs in deze onzekere tijden nog volop gewerkt worden aan versteviging van de eigen positie.  Sleutelwoorden: de gebruiker op een voetstuk, volle inzet van social media en iets meer dienstbaarheid bij de professionals in de uitgeverij.

Morgen een simpel maar doeltreffend voorbeeld daarvan.