Voor de klant die geïnteresseerd is in die specifieke brandstichting (omdat hij in de buurt woont bijvoorbeeld) kan het aantrekkelijk zijn, omdat deze vollediger wordt geïnformeerd en het ook nog eens allemaal op een keurig presenteerblaadje krijgt aangeleverd.

En toch is de situatie ondenkbaar. Toch? Welk medium doet nou zo iets? Welke publicatie wil ook maar de schijn wekken dat er meer media nodig zijn om het verhaal compleet te krijgen? Wie durft niet alleen toe te geven dat het altijd beter kan, maar geeft daar zijn klanten vervolgens ook nog eens een oplossing voor? Niet een keer, maar structureel. En, nu gaan we echt helemaal los, wie zou dat ook nog eens zodanig doen dat het resultaat deze concurrent in staat stelt er wat extra bereik (en dus inkomsten) mee te verkrijgen?

Ja, wie dat doet moet wel hartstikke gestoord zijn.

En toch doen we het. Nu al. In onze pilot in Eindhoven.

De bovenste tweet verwijst naar een bericht op het Eindhovens Dagblad, de onderste naar ons eigen bericht. Beide staan broederlijk naast elkaar op onze site OverEindhoven.nl.

Zijn we daarmee helemaal gek geworden? Bezien vanuit een klassieke mediaperceptie wel, maar wij zijn er van overtuigd dat er een nieuwe situatie is ontstaan. Eentje waarbij het burchtdenken heeft plaatsgemaakt voor openheid en waarbij de verdienmodellen beter functioneren naarmate het ook beter gaat met je soortgenoten.

Toegegeven, we zullen die theorie nog wel even moeten onderbouwen met succes in de praktijk. Maar daar werken we nu hard aan. In Woerden, Zwolle, Eindhoven en later hopelijk ook in de rest van het land.

Dokter, doet u mij maar een recept voor pilletje XYZ, dan ben ik snel beter en kunt u weer verder met uw spreekuur!

Meer dan 80% van de patiënten komt tegenwoordig bewapend met via Google verkregen informatie over de aard én de oplossing van hun probleem op het spreekuur van hun arts. De ene helft daarvan slaat de arts direct met die kennis om de oren, de andere helft houdt het eerst even voor zich om te checken of die arts het ook zelf wel weet.

En daarmee komt 17 jaar aan basisopleidingen en specialisaties in één klap in een heel ander daglicht te staan. De vergaarde kennis en de daarbij horende vaardigheden zijn niet waardeloos geworden, maar de houder van het diploma zal linksom of rechtsom iets moeten met die mondigere patiënt. Beroepsbescherming houdt de grootste storm nog even buiten de deur (inderdaad, een patiënt kan nog niet zelf zijn recepten schrijven), maar hoe dan ook ontstaat er door het (vermeende?) verlies van het kennismonopolie een heel nieuwe dynamiek. De patiënt die ondanks zijn gegoogle toch die gewenste pil niet krijgt van zijn specialist, zal naar een volgende gaan, en weer een volgende. Net zolang tot hij zijn gelijk vindt.

Critici van het fenomeen “burgerjournalistiek” willen er nog wel eens op wijzen dat de journalistiek nu eenmaal niet voor iedereen is weggelegd. En dat amateurs om die reden niets te zoeken hebben in onze edele professie. “Je laat jezelf toch ook niet opereren door een burgerarts”, klinkt het dan. Nee, ik zal inderdaad mijn metselende buurman niet gauw vragen om mijn aorta van een bypass te voorzien. Maar dat wil niet zeggen dat die buurman – die toevallig veel leest en enorm geïnteresseerd is in het menselijk lichaam – niet van waarde kan zijn in mijn eigen medische afwegingsproces. Hij kan mij tips geven, op het spoor zetten van een behandeling, of gewoon voorbeelden aandragen van lotgenoten. Ik hoef daarvoor niet naar een specialist.

De veel gebruikte vergelijking met de medische wereld gaat om verschillende redenen niet op. Niet alleen hebben artsen in tegenstelling tot journalisten nog steeds een beschermd beroep, maar zelfs in die wereld heeft internet voor een grote democratisering van kennis gezorgd. Bovendien is het nog altijd een stuk makkelijker om kennis op te doen die kan concurreren met die van een journalist (zelfs als deze zich extreem in een onderwerp heeft gespecialiseerd), dan om een opleiding van 17 jaar teniet te doen. Sterker nog: er is geen onderwerp dat ooit in de media behandeld is, waar direct betrokkenen niet nóg meer van af weten. Wie wel eens onderwerp van verslaggeving is geweest, weet dat uit eigen ervaring: op zijn best ontbreken er enkele in jouw ogen belangrijke nuances, maar vaak ook worden hele feiten gemist.

Burgerjournalisten: het zijn geen professionals en zullen het ook vrijwel nooit worden. Ze willen niet eens journalist zijn of genoemd worden. Maar ze wél hebben kennis waarvan tot voor kort ten onrechte werd gedacht dat deze exclusief in handen van professionele journalisten lag. Dat sprookje hield, net als in de medische wereld (en bij talloze andere sectoren), geen stand in de internetmaatschappij.

En dus is het nu aan medici, aan notarissen, aan beursspecialisten én aan journalisten, om als de wiedeweerga een model te bedenken dat uitgaat van een vruchtbare symbiose tussen de onmiskenbare vaardigheden van de professional en het ongeëvenaarde  kennisniveau van de individuele betrokken amateur.

In hun eentje kunnen die burgermedici het niet, net zo min als burgerjournalistiek een alternatief is voor de professionele redacties. Maar andersom geldt dat evenzeer. Voor kennismonopolisten, professionals die hun macht menen te kunnen ontlenen aan hun vermeende kennisniveau, zijn slechte tijden aangebroken.

Aanzet tot deze blogpost vormde een kleine discussie op twitter over dit onderwerp vandaag (@zorg20 is Lucien Engelen, @janvds55 is Jan van der Sluis, @erwblo is Erwin Blom, @henkvaness is Henk van Ess, @ecritures is Daniëlle en ik ben @brewbart) De discussie volgde op een bezoek van mij aan Lucien Engelen.

@zorg20: Net hyper-lokaal kop koffie met @brewbart gedronken. Wat is de uitgeverswereld vergelijkbaar met de zorg!

@brewbart: Lezers worden burgerjournalisten, patiënten worden burgerartsen. Professionals zullen nieuwe symbiose moeten vinden met hun publiek.

@brewbart: Of zoals @zorg20 scherp analyseerde: waar een professional zijn macht baseert op kennis, moet hij zich zorgen gaan maken. En zo is het.

@janvds55 Oh?! Kennis? Die staat nu net níet onder druk. Positie gebaseerd op informatie(voorsprong) wel.

@brewbart: Groepen die voorheen het alleenrecht hadden op kennis en daarop een businessmodel baseerden, hebben in internettijd een probleem

@janvds55 Deels. Tóepassing van kennis wordt geregeld in diplomacultuur: de beroemde ‘beschermde beroepen’.

@brewbart: diplomacultuur verliest zijn beschermende kracht als 85% patiënten vooraf diagnose & behandeling online heeft bepaald.

@brewbart: daar moet die arts met zijn 17 jaar opleiding wat mee.

@janvds55 Dat wordt nog een interessant-taaie inderdaad, want arts/notaris zijn poortwachter. Krijgt wel mondiger patiënt/cliënt.

@brewbart: Het is niet zwartwit natuurlijk maar de trend is imho onmiskenbaar

@janvds55 Maar als arts of notaris iets weigert te doen dat de patiënt of cliënt wél wil, kan die laatste alleen maar uitwijken naar ander.

@brewbart: ja en zo ontstaat nieuwe dynamiek.

@janvds55 Lijkt zo te zijn, ja. Maar ‘toegang tot informatie’ betekent nog geen ‘nieuwe handelingsmacht’. Dat is de vakkennis-discussie.

@janvds55 En dát is het intrigerende aan ‘de tijden waarin wij nu leven’: alles kolkt en woelt. Maar verandert de essentie uiteindelijk idd?

@brewbart: In de Journalistiek wel vermoed ik. Maar is niet beschermd natuurlijk en daarmee wel wat anders.

@janvds55: Heel zeker! Niet alleen de ‘Keen-discussie’ maar ook de zwalkende zoektocht naar ‘businessmodellen’.

@erwblo: Burgers willen helemaal geen journalisten zijn. Dat denken journalisten. Burgers willen wel af en toe iets doorvertellen.

@zorg20: …en patienten willen geen dokter zijn, maar alleen écht betrokken bij de keuzes …..

@henkvaness: en journalisten zijn steeds vaker burgers.

@ecritures: heeft een professional juist niet kennis en de ‘amateur’ informatie, bv van internet?

Bart Brouwers bouwt aan een landelijk dekkend hyperlokaal nieuws- en informatieplatform. Vorige week ging het platform live, in diep-beta. Nederlands MediaNetwerk zoekt Bart op in Haarlem.

Dag Bart, hoe is het met je?
‘Alsof ik zelf ook een beetje in diep-beta zit, haha. Nee prima hoor. Het zijn spannende tijden. Alsof je een ruwe rots in handen hebt waarvan je zeker weet dat er iets moois in zit, maar je hebt al je kracht en intelligentie nodig om die diamant echt te vinden. Met heel veel bezieling en doelgerichtheid, maar zonder de zekerheid dat het echt gaat lukken.’

Je bent live, in diep-beta. Bevalt het een beetje?
‘Dat diep-beta heb ik bedacht om aan te geven dat het allemaal nog verre van af is. Het had ook “public alfa” kunnen zijn of zo, maar hoe dan ook wilde ik wat extra nadruk op die teststatus. Nou, dat is wel gelukt. Gelukkig, want we hebben al de nodige oprispingen gehad in de eerste week. We zijn inmiddels een keer of vier helemaal uit de lucht geweest en daarnaast hebben we onze handen vol aan het evalueren van de eerste gebruikerservaringen. We hebben ons er al twee keer een volle ochtend over gebogen, het heeft een waslijst van bugs, aanpassingswensen en inhoudelijke wijzigingsopties opgeleverd. Sommige in de vormgeving, andere in usibility en weer andere in de content. Voor sommigen in het team valt dat tegen, zeker voor de mensen in het veld, die nu hun stinkende best doen om de sites zelf zo goed mogelijk te vullen. Zij voelen aan den lijve dat we in diep beta zitten en moeten dat ook telkens uitleggen aan ons publiek. Aan mij de taak om ze duidelijk te blijven maken dat dit er allemaal bijhoort. Als je de ambitie hebt, zoals wij, om in de volle openbaarheid nieuwe modellen te ontwikkelen, dan weet je dat je op de korte termijn kwetsbaar bent, maar op de langere termijn een veel grotere kans op succes. Juist omdat we zo in staat zijn om gebruik te maken van de wisdom of the crowds. Ik zie sommige soortgelijke initiatieven volledig achter gesloten deuren plaatsvinden, daar begrijp ik werkelijk niets van, dat gaat dus echt niet werken.’

Wat is het precies dat je bouwt en wat moet het platform straks gaan doen als het helemaal klaar is? Vertel alles!
‘We hebben een flinke stap gezet, maar zitten op hoogstens 25% van wat onze uiteindelijke platforms zouden moeten kunnen. Niet alleen omdat de sites veel verder ontwikkeld moeten worden, maar vooral ook omdat hiernaast nog een heel mobiel platform moet ontstaan. Mobiel is natuurlijk ideaal voor location based services. Een mobieltje weet waar ik ben, waar ik vandaan kom, waar ik naar toe ga, wat mijn interesses zijn, waar mijn vrienden mee bezig zijn en niet onbelangrijk, hoe laat het is. Die kennis kan leiden tot de beste op maat gesneden informatievoorziening die je maar kunt bedenken. Uiteindelijk moeten de platforms die we gaan bouwen de gebruiker alle nieuws en overige informatie geven die relevant is in een lokale context. Dus zowel de incidenten en schandalen als de bouwvergunningen, de openingstijden van de winkels, de laatste aanbiedingen en de meest recente werkloosheidscijfers. En de truc is dat dit alles tot stand gaat komen in een symbiose tussen professionals – onder meer journalisten dus – en de mensen die we vroeger ons publiek zouden noemen. Dat heeft twee redenen: de belangrijkste is dat ik ervan overtuigd ben dat de tijd echt voorbij is dat journalisten het zich konden permitteren om puur als zenders op te treden. Je ziet trouwens ook in oude media dat dat inmiddels mondjesmaat wordt toegegeven. Maar wij gaan daar een paar flinke scheppen bovenop doen. De vaardigheden van de professional blijven belangrijk, maar die zijn niets waard zonder de oneindige kennis van al die amateurs. En dus krijgen zij het heft in handen bij ons. Letterlijk.’

Kun je iets vertellen over de commerciële exploitatie?
‘Allerbelangrijkst blijft de (lokale) advertentiemarkt. Dankzij onze collega’s bij Webregio Media (ook een Telegraaf dochter), weten we al heel goed hoe je lokale adverteerders aan je kunt binden. Webregio is vooral actief in de Randstad, dus dat gaan we nu proberen op te schalen. Daarnaast gaan we werken met nieuwere modellen, waarvan we in de pilots gaan testen of ze kunnen werken. Denk daarbij aan journalistiek-commerciële mengvormen, bijvoorbeeld in advertorials, maar ook aan iets wat je een sponsored blog zou kunnen noemen. Daarbij zou het boegbeeld van een bepaald bedrijf zijn expertise kwijt kunnen in een blog op onze site, niet wervend of zo, maar wel met onderaan een verwijzing naar zijn onderneming. Verder kunnen we wellicht bepaalde clubs of bedrijven, of zelfs een lokale overheid, tegen betaling een plek op ons platform geven, zodat zij beter in staat zijn met hun publiek te praten. Of we kunnen, tegen een bepaalde vergoeding, onze platforms inzetten bij het aan de man brengen van de handel van derden. En zo hebben we nog de nodige plannen. Nou ja, ideeën genoeg in elk geval en we gaan ze allemaal testen. In volledige openheid.’

Een landelijk dekkend hyperlokaal nieuws- en informatieplatform, het is een mondvol. Wanneer komt de echte naam?
‘Ik heb vrij lang zitten pushen om de echte naam al snel te gaan gebruiken. Ik dacht dat het dan makkelijker zou worden om als team, dat nu is samengesteld uit mensen van verschillende andere TMG-afdelingen met een sterke inbreng van Webregio, een nieuwe eenheid te gaan vormen. En zouden we ons beter naar buiten toe kunnen profileren. En misschien is dat ook wel zo, maar eerlijk gezegd ben ik nu wel blij dat we dat uiteindelijk niet gedaan hebben. We kunnen nu in alle vrijheid experimenteren met de pilotsites, wetende dat alle fouten die we nu maken niet al te belastend zullen zijn voor de uiteindelijke merknaam. Wanneer die naam wel op de gevels komt zou ik dus niet kunnen zeggen. Hoe dan ook: ik heb er geen haast meer mee. We zullen ergens de komende weken wel een mooi moment vinden voor die onthulling.’

Wat is het laatste nieuws?
‘Dit is het voor nou. Maar als je me de komende weken elke dag belt, heb ik vast elke dag weer wat nieuwer nieuws. Misschien zelfs de definitieve naam.’

http://overeindhoven.nl
http://overwoerden.nl
http://overzwolle.nl
http://overheino.nl

TMG start met een proeftuin voor lokale verslaggeving. In Eindhoven, Woerden, Zwolle en Heino wordt een site gevuld met nieuws door een actieve community, of via aggregatie uit andere nieuwsbronnen. Het gaat om twee aggregatie pilots, een community pilot en een commerciële pilot. Bij succes moet er een lappendeken ontstaan van dergelijke nieuwssites, die heel Nederland bestrijkt.

Lees het hele artikel: Emerce

“Zeg Bart, is dit ongeveer wat je bedoelt?”

Bert Boerland, baas van de bouwers van onze hyperlokale websites en degene die me vanmiddag deze vraag stelde, heeft het precies begrepen. De pilots die we gisteren live hebben gezet (meer daarover hier) zijn gericht op verschillende modellen. Zwolle en Heino richten zich op aggregatie, Woerden op community en Eindhoven op commercie. Maar het is niet helemaal zwartwit. Weet ook Bert Drupal Boerland.

Daarmee zetten we onze eerste stap in de volle openbaarheid. Een kleine, voorzichtige stap, dat wel. Want het uiteindelijk doel blijft een landelijk dekkend hyperlokaal nieuws- en informatieplatform te bouwen en exploiteren. En dat op zowel vaste als mobiele platforms.

Dat vraagt dus om enige bescheidenheid over de omvang van de zojuist gezette stap. Op een schaal van 1 op 100 zou ik zeggen dat we op 25% zitten. Maar het is wel een belangrijke stap: voor het eerst kan de wereld over onze schouders gaan meekijken en de vorderingen niet alleen kan zien maar ook beoordelen. Je kunt je voorstellen dat we daar met ons kernteam behoorlijk thrilled over zijn.

Neem dus gerust een kijkje op genoemde platforms, maar voordat je losbarst met al je opmerkingen, is het goed om eerst even door te lezen.

De livegang van OverEindhoven, OverWoerden, OverZwolle en OverHeino is onderdeel van een pilotproces dat bijna een half jaar gaat duren. Anders gezegd: het is de bedoeling dat de platforms die je nu ziet niet perfect zijn. Bovendien kunnen we degene die nu gaat roepen dat dit allemaal toch niet heel erg vernieuwend is, direct de wind uit de zeilen nemen: inderdaad, dit is nog niet de proeve van innovatie waar we als project en concern zo naar op zoek zijn. Daarvoor is nog veel meer nodig – en ja, daar gaan we zeker voor zorgen. Niet alleen op het gebied van concept en inhoud trouwens, maar ook in de werkwijze en de verdienmodellen willen we nieuwe wegen inslaan.

Community Manager Mike Verdonk aan het werk in het kantoor in Eindhoven

Maar eerst even terug naar vandaag. De sites zijn live, maar wel in een vorm die je diep-beta zou kunnen noemen. Heel veel werkt nog niet zoals het zou moeten werken. Sommige functionaliteiten zijn er nog bewust uitgehouden en van andere zullen we de komende weken wellicht gaan vaststellen dat ze niet handig zijn. Die sneuvelen dan weer vanzelf. De inhoud zal voorlopig nog wel haperen en er zullen nog wel de nodige technische hickups komen. Hoe gaan deze sites zich houden onder grote aantallen bezoekers? Worden ze trager of vallen ze helemaal weg? We gaan het allemaal merken. Voor de techniek-geïnteresseerden: de websites en hun content management systemen zijn gebouwd op drupal, een open source platform dat past binnen het open karakter van het hele project.

Iets meer over de aard van de pilots.

OverZwolle en OverHeino vormen samen de zogenoemde aggregatie-pilot. Belangrijkste doel hiervan is te ontdekken of en (zo ja) hoe we bereik kunnen genereren en geld kunnen verdienen met een platform dat vrijwel uitsluitend wordt opgebouwd met materiaal van derden (andere uitgevers, particuliere publicisten, professionals en amateurs). Eigen bijdragen van onze mensen zul je hier dan ook niet of nauwelijks aantreffen. Wel zullen we bekijken in hoeverre de lokale gebruikers hier zelf actief op gaan worden (in reacties of eigen bijdragen) en of we daar nog stimulerend in moeten optreden. Monitoring zal slechts op afstand gebeuren.

OverWoerden is de community-pilot. Doel daarvan is te bekijken welke stappen we moeten zetten om een community van gebruikers te creëren die actief en betrokken is bij het platform. Deze site heeft dan ook een groot aantal andere functionaliteiten dan de pilot in Zwolle/Heino. Deze hebben allemaal te maken met community-building. Jaap den Ouden is de trekker van deze pilot. Hij werkt vanuit het centraal gelegen café Victoria in Woerden. Hij beheert al enige tijd een community-site over en voor Woerden; deze hebben we als het ware omarmd en uitgebreid met een aantal nieuwe functionaliteiten.

Jaap den Ouden spreekt met twee Woerdensen over hun fotoproject

OverEindhoven tenslotte is de commerciële pilot. Hier gaan we vooral testen welke content het meest gevoelig is voor commercieel succes. Natuurlijk blijft het daarbij van belang om de geloofwaardigheid naar het publiek in de gaten te houden, maar we gaan wel de grenzen opzoeken. In Eindhoven zijn vier mensen actief. Trekker is Mark Vermeulen (algemeen verantwoordelijk). Mohamed Haddouch is media adviseur (sales), Roeland Roovers is journalistiek ondernemer en Mike Verdonk is community manager. Al deze mensen zijn door-en-door bekend met de lokale context, een voorwaarde voor een plek in een van onze lokale teams.

De plek van waaruit het Eindhovense team de komende maanden actief is: recht tegenover het Eindhovens Dagblad, op de Wal in hartje centrum.

We sluiten niet uit nog verdere pilots te gaan starten, maar dat hangt nog van een aantal zaken af. In de pilots gaan we niet alleen de commerciële en redactionele kwaliteiten, de specifieke functionaliteiten en de techniek gaan testen, maar zeker ook de wijze van werken en de organisatiestructuur. Dit laatste is nadrukkelijk onderdeel van het veranderingsproces waar we als concern – en zelfs als sector – middenin zitten.

Trouwens, wie nu als een gek alle overige over…-URL’s gaat vastleggen om vervolgens heel duur aan ons te verkopen, kan ik direct uit de droom helpen. OverZwolle, OverHeino, OverWoerden en OverEindhoeven zijn pilottitels. De definitieve naam zal een andere zijn.

We zijn live, het echte werk kan nu beginnen.

Door Jaap Meijers

Het lijkt wel een populair gezelschapsspel voor bloggers: kranten een beetje uitlachen omdat ze achterhaald en niet innovatief zijn. Maar gebrek aan innovatie is op zichzelf niet het probleem van onze gedrukte media. Het gaat om de mensen die er werken.

Kranten lijken het moeilijk te hebben. De abonnees lopen weg, de advertentie-inkomsten dalen en dan is er ook nog dat vermaledijde internet om tegen op te boksen. Om de kranten de weg te wijzen (of de les te lezen) is er al jaren een stroom van artikelen van innovatie-hoogleraren en media-consultants. Ze waarschuwen dat kranten meer moeten innoveren en leggen uit hoe dat volgens hen zou moeten.

De afgelopen dagen zijn er op dit weblog weer een paar artikelen in dat genre bijgekomen. Ik vraag me vaak af of die innovatie-goeroes zelf wel eens op een redactie hebben rondgelopen. De meesten lijken niet door te hebben waar het werkelijke probleem zit.

Mijke Slot van TNO deed onderzoek naar de innovatiementaliteit in de Nederlandse mediasector. Hoewel haar conclusies me op zich juist lijken, is het wel weer een voorbeeld van een deskundige die van buiten de sector naar binnen kijkt. Als je wil begrijpen waarom er geen innovatiecultuur is, dan volstaat het niet om alleen te praten met de mensen die de kern van het probleem vormen. Nu lezen we hun analyse van het probleem en niet of zij misschien het probleem zijn.

Ik heb een paar jaar mogen werken op de webredactie van een landelijke krant. Werken op een krantenredactie is heel enerverend en interessant. Een krantenredactie is ook de plek waar je ziet waarom het niet opschiet en waarom de kranten zo weinig innovatief zijn.

Wat ik erg kenmerkend vind, is wat er gebeurde toen ik eens een goed idee had voor mijn krant. Geen wereldschokkend idee, niet eens iets dat miljoenen zou opleveren, maar desalniettemin een leuk plan waar we mogelijk abonnees blij mee zouden maken en zouden vasthouden.

Zo ver is het nooit gekomen. Ik ging naar onze uitgever. “Ik heb een goed idee en dat wil ik graag aan je voorleggen,” zei ik. “Geweldig!” zei hij, “Maar nu ben ik even erg druk, kun je eind van de week terugkomen?” Een paar dagen later stond ik weer in zijn kantoor. “Ik sta altijd open voor nieuwe ideeën, maar ik moet zo weg. Zullen we volgende week even praten?” Ik heb het nog een of twee keer geprobeerd en toen dacht ik ‘bekijk het maar’.

Dat is het innovatieve klimaat bij een krant. Je zou zeggen dat kranten op dit moment alle goede ideeën kunnen gebruiken, maar blijkbaar niet dus. De beleidsmakers steken inderdaad hun kop in het zand, zoals Mijke Slot terecht opmerkt.

Ze kunnen het ook niet helpen. De meesten zijn ook maar omhooggevallen journalisten. Mensen die jaren geleden zijn opgeleid als journalist, moeten nu ineens nadenken over businessmodellen en innovatie. Dat is teveel gevraagd.

Hoe wordt iemand chef bij een krant? De meeste journalisten vinden dat iemand geen chef van een redactie kan zijn als hij niet zelf journalist is. Er moeten tenslotte journalistieke keuzes gemaakt worden en die kun je niet overlaten aan een of andere manager. En dus kiezen journalisten de chefs en hoofdredacties steeds uit hun midden. Dat pakt soms goed uit, maar vaak ook niet. Voor de meeste chefs en hoofdredacteuren is leidinggeven iets dat ze toevallig zijn gaan doen, niet per se iets waar ze goed in zijn. In het ergste geval wordt de krant gerund door iemand die alleen verstand heeft van mooie nieuwsverhalen en helemaal niet van kosten-effectiviteit en vernieuwing.

Nog lastiger wordt het, als zo iemand vervolgens mensen moet aannemen op sleutelposities in het bedrijf. Mijn krant presteerde het om keer op keer iemand die geen verstand had van internet chef van de internetredactie te maken. De huidige chef is volgens mij een hele goeie, maar ook hij werkt voor het eerst in zijn leven aan een website. Eerder werd zelfs iemand tot chef van de internetredactie benoemd die niet wist wat een RSS-feed is. Dat is net zoiets als iemand die niet weet wat buitenspel is, aanstellen als bondscoach van het Nederlands elftal. Sommige mensen menen dat het goed is om als manager geen verstand te hebben van wat je moet managen, maar ik geloof daar niet in. Om vooruit te komen, moeten bedrijven mensen inhuren die verstand van zaken hebben en eager zijn.

Als de innovatie-predikers zelf een tijdje bij een krant zouden werken, dan zouden ze zien dat het niet gaat om hoe je moet innoveren. Mensen die denken dat meer innovatie een oplossing is voor de marktpositie van kranten, moeten zich afvragen of ze wel genoeg begrijpen van de economie achter een krant. Veel erger dan het gebrek aan innovatie is namelijk dat de kranten niet met geld om kunnen gaan. Ze geven te veel geld uit aan hun grote redacties, slechte automatisering en hun halfslachtige pogingen tot innovatie. Veel krantenredacties zien video’s op hun website bijvoorbeeld als de top van crossmedialiteit en innovatie. Ze hebben er de afgelopen jaren samen miljoenen euro’s in geïnvesteerd. Maar met zo’n duur speeltje wordt je nieuwssite natuurlijk nooit winstgevend.

En dat terwijl geld verdienen met een nieuwssite echt niet zo moeilijk is. De kranten hebben immers de content al en de merkbekendheid is al heel groot. De kranten zouden dikke winst op hun sites kunnen en moeten maken. Nieuwe vormen bedenken voor je krant, zorgen dat je meer mensen aanspreekt, het is allemaal echt niet moeilijk. Maar je moet durven. Je moet het willen zien en zin hebben om het te gaan doen.

Het gaat om de juiste mensen op de juiste plek. Er zijn heus wel mensen die weten hoe kranten zouden kunnen innoveren en waar de kansen liggen. Het probleem is dat dat niet de mensen zijn die er nu over gaan. Zij zijn journalisten die al decennia gewoon een mooie krant maken. Ze hebben het gevoel dat ze worden lastiggevallen met internet. Het veranderende medialandschap is iets dat ze wel opmerken, maar ze zijn niet in staat eraan mee te doen.
Ze kúnnen domweg niet innoveren. Ze zijn bang voor verandering, vinden zichzelf te belangrijk en hebben te weinig verstand van de markt waar ze in opereren.

Er zijn journalisten die wel ondernemend zijn, maar bij de kranten ken ik er maar heel weinig. De paar mensen die goede ideeën hebben worden in hun bedrijf niet gehoord. Zij zitten in ieder geval niet in de hoofdredacties of directies.

Om die reden zijn de stukken over hoe dat moet, innoveren, niet zo interessant. Zolang de leidinggevenden het niet kunnen, zijn alle goedbedoelde adviezen van buiten nutteloos en voor de bühne. Je kunt wel van een BP-topman blijven eisen dat hij een olieramp bestrijdt, maar dat heeft weinig zin als hij geen idee heeft hoe dat moet èn hij geen idee heeft wie hij moet inhuren om het wel voor elkaar te krijgen.

Als de kranten niet kunnen innoveren, dan maar niet. Ik neig er naar om dat niet erg te vinden.

Hoewel de oplages inderdaad dalen, wordt er nog altijd heel veel geld verdiend met nieuws. Door alle paniekverhalen over de kranten lijkt het wel alsof het al een dood product is, maar zo ver is het nog lang niet. De winstmarges en de oplages nemen wel af, maar het is hier lang niet zo’n acute ramp als bij de Amerikaanse dagbladen.

Alle mensen willen nieuws en veel mensen vinden goede journalistiek belangrijk. Als de huidige kranten maar blijven aanklooien, dan worden ze op een gegeven moment ingehaald, door andere kranten of door andere media. Zo komt innovatie er hoe dan ook vanzelf.

]]> http://dodebomen.nl/2010/06/29/innovatie-eisen-van-kranten-heeft-weinig-zin/feed/ 24 http://dodebomen.nl/2010/06/28/innovatiecultuur-in-de-media-kent-veel-belemmeringen/ http://dodebomen.nl/2010/06/28/innovatiecultuur-in-de-media-kent-veel-belemmeringen/#comments Mon, 28 Jun 2010 07:26:01 +0000 Bart Brouwers http://dodebomen.nl/?p=1434 “De enige constante is verandering”, is een uitspraak die menig hoofdredacteur de laatste jaren heeft gebruikt om zijn vermoeide redacteuren uit te leggen waar het allemaal naar toe ging. Mijke Slot (TNO) kwam afgelopen vrijdag tot een vergelijkbare om de vernieuwingscultuur in mediabedrijven te beschrijven: Onzekerheid is de enige zekerheid.

Slot deed voor het project 3D een verkennende studie naar de innovatiementaliteit in de Nederlandse nieuwsmediasector. Daarvoor interviewden medewerkers van TNO en Radboud Universiteit Nijmegen tien beleidsmakers in die mediabedrijven. Saillant detail: op verzoek van een deel van hen zijn ze in het verslag anoniem gebleven. Of dat te maken had met schaamte over de eigen innoverende rol of met de angst dat hun bazen of ondergeschikten de nodige kritiek over zich heen zouden krijgen, blijft onduidelijk.

Slot vroeg zich in het onderzoek af in hoeverre culturele aspecten een rol spelen in het innovatievermogen van de traditionele Nederlandse nieuwsmedia, maar zoemde in haar verslag vooral in op de mogelijke belemmeringen. “Nieuwe technologieën zijn niet het probleem. Wel de reactie van de verantwoordelijke uitgevers hierop. Het lijkt er op dat ze wat al te graag hun kop in het zand steken.”

Slot benadrukt dat media continu innoveren. Er komen nieuwe lettertypes, rubrieken en formaten. Zelfs is er af en toe een heel nieuw businessmodel (gratis, merchandising) te ontwaren. En toch, concludeert Slot, is het allemaal wel heel voorzichtig. Zij adviseert de uitgevers zich nog concreter de vraag te stellen waar ze staan in de huidige transitiefase. “Wat is ons product, wie is ons publiek, willen we nieuwe producten aanbieden en zo ja, moeten die dan ook per se journalistiek zijn? Dat soort vragen leiden tot een strategische positiebepaling. Wil ik verder als leader, follower of challenger? En betekent dat dat ik moet acquireren, fuseren, afstoten, imiteren of innoveren?”

Vragen te over dus. Uit de gesprekken met de experts bleek vervolgens dat die laatste optie – innoveren – nog niet voor iedereen binnen bereik ligt. Er zijn nogal wat belemmeringen. Slot vat ze samen in een top-5:

1. Lage veranderingsbereidheid
2. Kort termijn gerichtheid
3. Grote interne en externe cultuurverschillen
4. Journalistieke onafhankelijkheid vs commercie
5. Onvoldoende managementsupport

Over het wegnemen van die belemmeringen bestond minder eenduidigheid. Meest gehoorde oplossingsrichting was nog wel het inhuren van vernieuwers van buiten het concern. Die zouden de wegbereiders moeten zijn voor een meer consistente en diepergaande innovatiecultuur.

De vrijdag gepresenteerde samenvatting van het onderzoek:

“Innovatie is het omzetten van een idee in iets dat technologisch en businesswise interessant is”

Het idee zelf is het makkelijkste deel van het verhaal. De realisatie ervan een heel ander. Niet voor niets, zegt Nooteboom, noemen de specialisten de laatste stap naar productie zelfs “The Valley of Death“. De innovatiehoogleraar sprak gisteren in Utrecht tijdens een workshop van 3D. Nooteboom is hoogleraar innovatiebeleid aan de Universiteit van Tilburg en voormalig lid van de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid. Hij toonde zich somber over de innovatiekansen in de mediasector, maar zag ook oplossingsrichtingen.

Nooteboom ziet een onvermijdelijk krachtenspel tussen exploitatie (hoe verdien ik zo veel mogelijk geld?) en exploratie (de ontdekkingsreis naar nieuwe activiteiten), ofwel tussen de gevestigde machten en de nieuwe structuren. Nooteboom: “Alsof je tegelijkertijd de neuzen dezelfde kant en verschillende kanten op wilt krijgen. Dat gat niet makkelijk lukken.”

Je ziet, zegt Nooteboom, dat er bij de gevestigde orde enorm veel onbegrip is over die nieuwe structuren. “Men vraagt zich af wat het nut en de waarde is van nieuwe standaarden en nieuwe regels. Bovendien worden argumenten verzameld om aan te tonen dat al dat geïnnoveer waarschijnlijk toch niks oplevert. Zo ontstaat er een coalitie van risicomijding.”

Nooteboom benadrukt dat mediabedrijven zullen moeten beseffen dat innovatie niet alleen broodnodig is, maar tevens een spel van heel veel trial and error. “Accepteer eerst eens dat 80% van de innovatiepogingen ergens halfweg strandt.”

Er is, volgens Nooteboom, een manier om de impasse te doorbreken: “Gebruik tussenpersonen, dealmakers, om het proces te versoepelen. Vernieuwing vergt een andere mentaliteit dan in de oude structuren gangbaar is. Gebruik buitenstaanders om die mentaliteit binnen te brengen.”

Rue89 a l’ambition de contribuer à la promotion de la liberté d’expression et de la diversité des opinions, par un usage ouvert des réseaux électroniques.

In de kern is het mission statement van Rue89 zo klaar als een klontje. Maar sinds deze week is er toch een nuancering aan toe te voegen: niet alleen de “réseaux électroniques” maar ook het oude vertrouwde papier behoort nu tot het model waarop de activiteiten zijn gebaseerd. Rue89 – tot nu toe vooral bekend als geslaagde integratieplek van professionele en niet-professionele journalistieke content – is namelijk begonnen met een maandblad.

Rue89 ontstond drie jaar geleden uit een initiatief van vier oud-redacteuren van Libération. Het nu uitgebrachte maandblad (op microformaat) beslaat 100 pagina’s en kost 3,90 euro in de winkel. Voor een jaarabonnement moet 34 euro betaald worden. De oplage is in eerste instantie 87.000 exemplaren. De basis van het blad bestaat uit artikelen en foto’s die eerder op de site te vinden waren, maar een derde deel is speciaal voor de papieren versie geschreven.

Voor oprichter Pierre Haski zit er een redactioneel en commercieel doel aan de stap naar print. Tegen journalism.co.uk zei hij:

“We’ve decided to move to print to give our stories a second life. A large part of our 1.5 million-strong audience comes irregularly and therefore misses a large number of stories, which, although they remain freely available in archive, largely disappear once they leave the homepage. (…) The second reason is obviously economic diversification, with income from sales and advertising from print. We’ve had nine pages of advertising in the first issue, a good surprise as we had expected four.”

Al met al een interessant initiatief, vooral om te kijken hoe de door amateurs aangebrachte content het in print gaat doen. En natuurlijk als antwoord op de vraag of een op online advertentie-omzet gericht product ook kans maakt op de abonneemarkt.