Twee jaar geleden begon de NYT met twee sites, een in Brooklyn en een in New Jersey. Buurtbloggers droegen eraan bij, er was volop steun van de redactie, er was user generated content. Maar dat duurde allemaal niet lang, want negen maanden na de start werden de twee platforms het makkelijke eerste slachtoffer van een ontslaggolf op de redactie van de NYTimes. Weg goede voornemens, weg hoge doelstellingen, weg hyperlokale krant.

“Maar ze helemaal om zeep helpen wilden we ook niet”, herinnert NYT’s Jim Schachtar zich. “We hadden dan weliswaar geen heel goede ervaringen met de platforms – geld kwam er bijvoorbeeld op geen enkele manier binnen – maar we hadden nog steeds het gevoel dat het op een of andere manier iets zou kunnen worden. En dus gingen we op zoek naar een partner.”

Die werd, via een deal met de universiteit van New York (NYU)  wel gevonden voor Brooklyn, maar niet voor New Jersey. En dus sneuvelde die laatste. Het goede nieuws was dat naast NYU ook de City University of New York – met Jeff Jarvis als boegbeeld – wel wilde meewerken. Daardoor is er sinds september, vlakbij de hoofdvestiging van CUNY, een nieuw project, Local East Village.

Maar van harte is het nog steeds niet, althans niet van de kant van de New York Times. Schachtar: “Wij zijn de New York Times, onze core business staat zo ver af van hyperlokaal, dat het vanaf het begin lastig was. En nog steeds is. Ook vandaag nog stoeien we met de formule, hoe kunnen we een nieuwe aanpak vinden die wel beklijft?”

In het begin was het voornaamste doel, logischerwijs, het zoeken naar nieuwe verdienmodellen. Maar die zijn tot op heden niet ontdekt. Er zijn bijvoorbeeld geen advertenties te zien op de twee sites zoals ze nu gemaakt worden. “De kosten om de advertenties te werven bleken hoger dan wat ze ons op zouden leveren. En dan houdt het natuurlijk snel op.” En dus is gaandeweg het doel van de activiteit wat zachter geworden. Geld verdienen is geen missie meer, wel het experimenteren met samenwerkingsmodellen. Zowel richting partners (in dit geval de twee universiteiten) als richting publiek. Ook kon gekeken worden naar nieuwe journalistieke werkwijzen: minder eenrichtingsverkeer, meer wisselwerking.

Maar ook met die bijgestelde doelen bleken de hobbels niet opgeruimd. “Simpel voorbeeld”, zegt projectleidster Mary Ann Giordano. “Als je met een universiteit werkt, heb je te maken met het ritme van zo’n opleiding. Studenten beginnen en kunnen niks. En op het moment dat ze een beetje op stoom zijn, moeten ze al weer weg. Om vervangen te worden door opnieuw een groep die nog niks kan. En dan hebben we het nog niet eens over de vakantieperioden.” Schrale troost is dat – bij gebrek aan investeringsbereidheid bij de krant - beide universiteiten een lokatiemanager leverden, die nu een oogje in het zeil houdt.

Giordano, die de helft van haar tijd aan beide platforms mag besteden, blijft optimistisch, wellicht tegen beter weten in. “We leren echt veel. Bijvoorbeeld hoe je samenwerkt met je publiek. Dat je onderdeel moet zijn van hun leven, moet engagen. En hoe de standaards rond kwaliteit aan het schuiven zijn, wat we wel of niet moeten eindredigeren. Heel af en toe is er ook een bijdrage die het zelfs tot in de krant schopt. En er wordt wat geld verdiend met het geven van cursussen rond bloggen en journalistiek. Maar er zijn ook nog steeds vragen. Wie is eigenlijk de eigenaar van de content? De blogger, de universiteit of de New York Times? Wij weten het gewoon nog niet.” De kostenkant is sinds de samenwerking met de universiteiten wel in bedwang. De bloggers worden bijvoorbeeld niet betaald, tenzij er een stuk in de papieren versie van de Times verschijnt.

Echte onvoorwaardelijke steun van het bedrijf is er ook niet, zo moet Giordano constateren. “Ja, onze hoofdredacteur denkt dat het goed is dat we het doen, maar voor de CEO is het totaal niet belangrijk.” Giordano en Schachtar lijken verrast door de vraag of hun initiatief meer kans zou hebben buiten de New York Times. “Tja, zo’n klassiek mediabedrijf is natuurlijk wel een plek waar alles in consensus moet gebeuren”, verzucht Schachtar. “Dat maakt het lastig voor afwijkende initiatieven. Ik denk zeker dat het buiten de Times allemaal wat ondernemender zou kunnen worden aangepakt.”

En wat zou er gebeuren als de universiteiten zouden afhaken? Stilte. Schachtar kijkt Giordano aan. Guiordano wacht op Schachtar. Dan, aarzelend: “Dan zouden we wel weer nieuwe partners moeten zoeken.”

Het hyperlokale idee blijft ze aanspreken, maar hun verhaal is er een vol van twijfel. En jaloezie in de richting van sommige andere hyperlokale initiatieven. “Als je, zoals bij Patch het geval is, 50 miljoen te investeren hebt, zou het ons ook wel lukken. Dat is geen kunst natuurlijk. Maar als ze het willen redden, zullen ze het wel anders moeten gaan doen. Technisch is het allemaal prima in orde, maar is Patch echt lokaal? Ja, ze brengen lokaal nieuws, maar doen dat zonder ziel. Er zit geen verhaal in hun berichten, je clickt er op als je getriggerd wordt door een nieuwtje, maar er is geen reden om terug te komen. Patch heeft geen aansluiting bij de buurten waar ze voor schrijven.”

Patch heeft inmiddels tientallen platforms in het land en heeft een ambitieus uitrolschema. In Manhattan zijn ze nog niet gesignaleerd, wel in het omliggende gebied. Ook actief in het stadscentrum zijn DNA Info, Examiner en Outside.in. Alle drie op een geheel eigen wijze trouwens: de eerste bloggend, de tweede erg commercieel en de derde volledig gebaseerd op een aggregatiemachine.

“En dat is allemaal niet voor niets”, bezweert Giordano. “Natuurlijk zal niet iedereen het redden, maar er moet toch een markt zijn voor dit soort journalistiek?” Dan, optimistisch ineens: “De bloggers hebben de content, maar geen publiek. Wij hebben geen lokale content, maar wel een enorm publiek. Dat moeten we toch bij elkaar kunnen brengen?”

Tien studenten presenteerden hun voorstellen en hoe verschillend de plannen en presentaties ook waren, ze hadden één ding gemeen: ze waren, in de ogen van Jarvis, allemaal veel te bescheiden. “Klop jezelf op de borst, ben niet te voorzichtig. Schaam je er niet voor inhalig te zijn. Dat is precies wat die investeerders verwachten.” Het geheel had wel wat weg van de wijze waarop enkele tientallen initiatieven in Nederland zich onlangs presenteerden voor het stimuleringsfonds voor de pers. De een wat succesvoller dan de ander.

De presentaties van vandaag waren een soort laatste repetitie voordat ze – volgende week – officieel aan een jury moeten worden gepresenteerd. Het is het sluitstuk van de opleiding. En hoewel er, getuige ook de businessmodellen die in de presentaties naar voren kwamen, ruim aandacht is voor het ondernemende deel van de journalistiek, heeft Jarvis toch besloten die tak nog wat meer gewicht te geven door de start van een heuse opleiding entrepreneurial journalism. De klassen beginnen in januari, de werving van studenten is in volle gang.

De presentaties – die gezien de aard van Jarvis’ recente journalistieke keuzes logischerwijs bijna allemaal een (hyper)lokale inslag hadden – mochten vijf minuten duren en dat viel nog niet mee. Slechts één student haalde het binnen die tijd en dat zal dus volgende week scherper moeten. Wat kwam er zoal voorbij?

Een tijdschrift dat is samengesteld uit het materiaal van bestaande weblogs en al een tijdje op de markt is. Vol trots meldde de maker dat het decembernummer voor het eerst geld oplevert, maar tegelijk toegevend dat hij nog heel ver van een werkend verdienmodel is.

Een (betaalde) game voor nieuws, waarbij telkens vragen rondom de actualiteit beantwoord moeten worden. Met elementen van competitie, samenwerken, kennis en fun. Een goed idee, maar afgaande op de presentatie nog heel ver van een werkend, aantrekkelijk model. Heel zelfverzekerd vertelde de maakster dat dit spel “de journalistieke crisis zou kunnen oplossen”. Nou, zei Jarvis, “zover zijn we nog niet denk ik. Maar je maakt wel handig gebruik van een in die crisis geboden kans.”

Een weblog voor Staten Island, een van de vijf New Yorkse hoofdwijken waar momenteel welgeteld één krant en geen enkel professioneel blog actief is. Een kansrijk gebied voor nieuws, zou je zeggen. Toch komt ook dit platform maar moeizaam van de grond, reden voor de bedenker om geld te zoeken om bloggers in dienst te kunnen nemen.

Een tool om bloggen op een tablet makkelijker en gebruiksvriendelijker te maken. Door meer in te zetten op de specifieke eigenschappen van de tablet (zoals de iPad), kan het bloggen zelf ook een verdiepingsslag krijgen. Logische gedachte, maar technisch gezien nog niet zo heel eenvoudig te realiseren. En bovendien wil je natuurlijk met je blog ook een laptop-publiek blijven aanspreken: lastig.

Een kwartaalblad voor kwaliteitsfotografie, waarbij de onderwerpen en zelfs de opdrachten aan fotografen geheel door de lezers gestuurd worden. Een soort spot.us, maar dan voor fotografie. En bedoeld voor de Franse markt, niet toevallig vanwege het feit dat de inbrenger van het idee een Franse uitwisselingsstudent is. Het verdienmodel zit ‘m erin dat gebruikers vooraf een donatie geven, waardoor er altijd geld is (of zou moeten zijn) om het blad te maken en nooit achteraf pas de balans hoeft te worden opgemaakt. Eigenlijk wilde de bedenker er een non-profit plan van maken, maar dat werd hem snel uit het hoofd gepraat. Jarvis: “Je bent hier om te leren hoe je geld verdient, dus maak er maar gauw een winstgevend geheel van.”

Een koppeling van relevante databases aan nieuwswebsites. “Databases leveren veel traffic op”, aldus de inbrenger van het idee. “Sterker nog, data is nieuws.” En dus loont het de moeite om een manier te bedenken om die enorme hoeveelheden informatie op een logische wijze te koppelen aan een nieuwsplatform. Technisch nog een heel gedoe en ook qua vormgeving en presentatie geen sinecure. Om nog maar te zwijgen over de vraag hoeveel die nieuwssites ervoor zouden willen betalen. Maar al die vragen zijn voor de bedenker natuurlijk juist reden voor zijn investeringsaanvraag.

Een mooie, inspirerende middag, die gaandeweg ook nog een bulk informatie voor mijzelf opleverde. Plus de kans om Jarvis zelf alles te vertellen over de status van onze eigen hyperlokale initiatieven. Het was Jarvis tenslotte die mij, een dik jaar geleden, op het spoor zette van het hyperlokale traject en me gaandeweg tips is blijven geven. Het voorlopig oordeel van de meester is, zowel over de opzet als de uitwerking tot dusver, trouwens zeer positief. We zijn over naar de tweede klas.

Jarvis’ presentatie (gemaakt met interessante nieuwe software van Prezi) vond plaats in het Forum on Communication and Society (FOCAS) van het Aspen Institute.

Jarvis en zijn collega’s hebben tot nog toe vooral gefocust op het hyperlokale nieuws. Niet omdat dat belangrijker of kansrijker zou zijn dan het landelijke, internationale of thematische, maar “omdat je toch ergens moet beginnen”, aldus Jarvis. De eerste – en meest gevoelige – vooronderstelling van waaruit de gedachten zijn ontwikkeld, is een krantenloze samenleving. In zo’n situatie, zegt Jarvis, zouden de nieuwsweblogs met een alternatief op de proppen kunnen komen. Niet alleen vanwege het belang van de journalistiek, maar ook om er geld mee te gaan verdienen.

Alle details van de strategie die de CUNY-ploeg heeft ontwikkeld, zijn te vinden op newsinnovation.com. Veelbelovend is het alvast dat Jarvis – “na veel onderzoek” – tot de conclusie komt dat een groep samenwerkende weblogs in een grootstedelijke gemeenschap (zo’n 5 miljoen inwoners, de grootte van Boston) na drie jaar een jaaromzet van zo’n 40 miljoen euro zou moeten kunnen draaien. Met een winst van zo’n 13 miljoen. En dat allemaal met meer dan 400 medewerkers, de helft daarvan redactie.

Jarvis is ervan overtuigd dat als zo’n structuur zou bestaan, dit niet alleen bloggers zou aantrekken, “maar ook al die vele, vele journalisten die hun baan gaan verliezen of dat al gedaan hebben. Ze zullen erdoor geïnspireerd raken en ook in deze nieuwe business stappen.” Het is niet ondenkbaar, maar misschien ook een beetje optimistisch? Het is alsof je een mooie nieuwe stad bouwt om mensen aan te trekken die voorheen nooit aan zo’n woonplaats hadden gedacht maar er nu graag willen wonen en meteen hun specifieke vaardigheden inzetten om de nieuwe stad nóg mooier te maken. In de categorie: het kan gebeuren, maar er is wel wat voor nodig.

Ook interessant, maar dan op een totaal ander niveau, is de lange lijst met voorbeelden van zakelijke kansen die Jarvis in zijn presentatie oplepelde. Onder de opties natuurlijk de bekende micropayments en abonnementen, maar ook zaken als onderwijs, lidmaatschappen, cadeaubonnen, donaties, premium producten, e-commerce, advertentienetwerken en zelfs cafés.

De meest kritische opmerkingen kreeg Jarvis over zijn “ondenkbare” aanname dat we het uiteindelijk helemaal zonder kranten zouden moeten stellen. Hij zou er, althans volgens sommigen in het publiek, beter aan doen om zich op beide werelden te richten en de kranten niet al te snel te vergeten. Jarvis zelf liet zich er niet echt door uit het veld slaan. “Hoe dan ook, er zal een periode van chaos komen, maar uit die chaos zal een structuur ontstaan waar we heel blij mee kunnen zijn.”

Nog veel meer, inclusief bewegende beelden, op de site van FOCAS, op twitter en op The Ground Report. FOCAS gaat nog door tot woensdag. Bedoeling van het forum is om diverse bedrijfsmodellen te benoemen die de journalistiek in de toekomst overeind moeten houden.

UPDATE: interessante analyse van Jarvis’ ideeën op Techcrunch. “Save the Local News with Spreeadsheets“.