Wikipedia:

Een deadline is de tijdslimiet die aan een bepaalde werkzaamheid of een aan een proces is gesteld, of de uiterste datum waarop die werkzaamheid of dat proces moet zijn afgerond. Er wordt ook wel gesproken van fatale datum of fataal tijdstip, en daarmee wordt benadrukt dat er daarna in het geheel niets meer kan worden gedaan.

Veel van de cultuurverschillen tussen de oude mediawereld – die van print en broadcasting – en de nieuwe, kan teruggevoerd worden op de macht van de deadline. De deadline bepaalt het proces, schept orde en geeft taakbewustzijn aan alle deelnemers. Iedereen, van directeur tot stagiair, is doordrongen van de deadline en stemt er zijn werkzaamheden op af. De deadline stroomt door de aderen van alle deelnemers in dit dagelijkse journalistieke proces.

Nog even Wikipedia, nu wat specifieker over de krant:

Een keiharde deadline is de zaktijd van een krant: het tijdstip waarop de krant “zakt”, naar de technische afdeling gaat. Vanaf dat moment kan een journalist in het geheel niets meer aan tekst of opmaak veranderen. Dit kan tot grote spanning en tot fouten leiden. De uitslag van een verkiezing, het op een persconferentie gebrachte standpunt zijn soms in krantenberichten geheel verkeerd weergegeven: het definitieve nieuws was pas na de zaktijd bekend geworden. In het verlangen vooral geen primeur te missen, hebben journalist of redactie een slag geslagen naar wat er “ongetwijfeld” bekend zou worden. Vaak kiezen ze juist; soms worden echter onder druk van de deadline foute inschattingen gemaakt die als legendarische blunders de geschiedenis in gaan.

Kern van deze uitleg is wat mij betreft de zin “Vanaf dat moment kan een journalist in het geheel niets meer aan tekst of opmaak veranderen.” Het besef dat je op moment X niets meer kunt veranderen, zorgt ervoor dat je alles uit de kast haalt om (vlak) vóór dat moment een topprestatie te leveren. Dat streven heeft er dan ook jarenlang voor gezorgd dat krantenmakers juist dan op hun best waren. Maar ook dat ze direct ná moment X konden uitblazen en opnieuw beginnen. Het bier kwam op tafel, de gang naar de kroeg – of het eigen bed – werd ingezet.

Na de deadline begint het leven opnieuw. Iedereen – inclusief de concurrentie – staat weer op nul. De strijd om het beste verhaal kan weer van voor af aan beginnen. Nieuwe kansen, nieuwe prijzen.

Hoe anders is dat in de deadlineloze wereld van het internet. Onlinemensen hebben geen moment X. Dat heeft voor- en nadelen, maar daar gaat het nu even niet om. Het feit dát er geen deadline is betekent dat je op elk moment van de dag (week, maand, enzovoort, hoe dan ook real time) het best haalbare moet publiceren. In veel gevallen zal dat best haalbare minder perfect zijn dan dat wat door de deadlinecultuur wordt gecreëerd. Maar tegelijkertijd heeft het eveneens de mogelijkheid (en daarmee de plicht) zichzelf te blijven ontwikkelen tot iets beters.

Waar een productie in de deadlinecultuur op een gegeven moment “af” is, geldt dat nooit voor een internetproduct. Dat is in veel gevallen bij het eerste levenslicht minder voldragen dan in de oude cultuur wenselijk zou zijn, maar blijft zich vervolgens ontwikkelen tot iets beters. En beters. En beters.

Dat kan echter alleen als de deelnemers in dat deadlineloze proces bereid zijn hun klassieke trots van zich af te gooien en zich open te stellen voor de impulsen die ze van buiten krijgen. “Not wrong for long” stond er een paar jaar terug al – en niet zonder reden – op een van de muren van de online-afdeling van de New York Times. Geparafraseerd: we kunnen het misschien door onze manier van real time opereren af en toe bij het verkeerde eind hebben, maar we zijn bereid om die onvolkomenheden constant te repareren. Kom daar maar eens om bij een gemiddelde krant of tv-journaal, waar verstopt in een uithoekje, bij de gratie gods af en toe een rectificatie van een fout gebleken item kan verschijnen.

Het verschil tussen de cultuur van de deadline en die zonder deadline wordt aardig weergegeven in deze grafiek van Meg Pickard, “head of digital engagement” bij The Guardian. Boven de lijn het min of meer traditionele journalistieke proces, met alle ogen op de deadline en daarna op zijn best nog een ingezonden brief of een followup. Onder de streep ontrolt zich een totaal nieuw proces, mogelijk gemaakt door het interactieve internet.

Deelname van wat we vroeger ons publiek noemden (want dat is wat er gebeurt aan de onderkant) is echter alleen mogelijk, als het gedrag van de professionals aan de bovenkant verandert. Veel oude vaardigheden blijven van belang, maar er worden nieuwe aan toegevoegd. Zoals deze.

Natuurlijk, nieuwe verdienmodellen zijn belangrijk. Maar de uitdaging van elk klassiek mediabedrijf zit hem er minstens zo zeer in om de alom tegenwoordige deadlinecultuur te laten matchen met een deadlineloze wereld. Voorwaar een opgave.

The printing press democratised knowledge, and with democracy came spite, libel, destruction and violence. But it also brought a new beauty into the world, and every book that has ever been published, every sheet of a newspaper blown along the street, is part of that beauty.

En:

The internet may be taking over from the printing press, just as Dürer’s timeless engraving Melencolia I spelled the end for medieval scriptoria, but let us remember that print is beautiful.

Albrecht Dürer's Melencolia I (1514). Foto: Staatliche Graphische Sammlung, München

Aanleiding voor Jones’ lofzang is een expositie in de Courtauld Gallery in Londen, waar onder meer een gravure van Albrecht Dürer te bezichtigen is (zie illustratie). Inderdaad, print kan beautiful zijn. Maar gelukkig komt Jones ook snel weer met beide benen op de grond. Want net zoals printliefhebbers momenteel al hun gal over de wereld van de bloggers spuwen, zo waren rond 1500 de aanhangers van handgeschreven en geschilderde woorden furieus op de nieuwlichters met hun boekdrukkunst.

Some might say the advent of the printed book brought a devastating loss of beauty in the culture of the word. (…) Critics of today’s new communications see the aggression of bloggers as a vice of the digital age, but what about the aggression unleashed by the printing press?

Inderdaad, Gutenberg en Tim Berners-Lee hebben een hoop haat gemeen.

Vin Crosbie, de New Yorkse criticaster van de Amerikaanse krantenindustrie, heeft niet zo veel op met de krantenindustrie. Dirk Singer citeert hem gretig in de presentatie (zie hieronder) die hij gisteren online zette. Het is een samenballing van een artikel over de toekomst van de huidige krantenmerken. Singers conclusie is minder pessimistisch dan die van Crosbie, maar ook hij moet vaststellen dat de gouden tijden van de krantenbusiness nooit meer gaan terugkeren. Ondanks dat het bereik van Britse kranten de laatste jaren alleen maar is gestegen (dankzij online-successen…), blijven de inkomsten verder dalen.

Dat betekent volgens Singer dat een deel uiteindelijk zal sneuvelen en de rest van de huidige krantenmerken in een tweestromenland terecht komt. Een deel gaat door in print (voor een kleiner, niche-achtig publiek en met meer nadruk op kwaliteit), een ander deel online (met mogelijk wel nog steeds een massapubliek).

Print Media RIP?

De Nederlandse situatie wijkt af van de Britse, in die zin dat het hier minder makkelijk is om een website winstgevend te maken. De Volkskrant kan bijvoorbeeld niet zoals the Guardian gebruik maken van een bijna onbeperkt taalgebied – en daardoor tientallen miljoenen unieke Amerikaanse bezoekers trekken. Maar ook hier zouden er, al dan niet na een shakeout, twee stromen kunnen ontstaan. Aan de ene kant zijn er dan de titels die kunnen overleven dankzij een klein maar trouw publiek dat bereid is te blijven betalen voor de krant en daarin eventueel gesteund worden door weldoeners. En aan de andere kant blijven de merken die op de online-platforms zoveel massa weten te bereiken dat adverteerders daar geld in willen steken.

Het ligt trouwens niet voor de hand dat dit spel alleen gespeeld gaat worden door de nu actieve titels en uitgeefconcerns. Zowel in print als online komen er ook nieuwe journalistieke merken in beeld, waarvan een deel het uiteindelijk ook weer niet gaat volhouden. Traditionele krantenconcerns brokkelen af of veranderen van functie, maar dat laat onverlet dat er in een democratische samenleving ruimte blijft voor journalistieke activiteiten. Al kan het geen kwaad om die – zeker in de overgangstijd waarin we nu leven – af en toe een steuntje in de rug te geven. Niet om koste wat kost een titel, een editie, een deelredactie of een redacteur in de lucht te houden, maar wel om te voorkomen dat met het aantasten van de “nutsvoorziening” die een goede journalistiek zou moeten zijn, ook  de democratie onnodig veel schade ondervindt. 

Wat de ondergrens is als het gaat om journalistieke kracht in een bepaald gebied, is niet met wiskundige formules te bepalen. Net zo min als vastgesteld kan worden wanneer er sprake is van een overschrijding van die grens en daarmee van een gevaar voor de samenleving. Wat wel helder is, is dat uiteindelijk de markt zelf de oplossing moet leveren en dat duwtjes in de rug slechts van tijdelijke aard mogen zijn. We moeten accepteren dat ook de informatie-industrie onderhevig is aan Darwinistische wetten: het is een komen en gaan van soorten en alleen de best aangepasten kunnen overleven.

Davies was gisteren en vandaag op uitnodiging van het Kim in Nederland voor enkele lezingen, een workshop en een reeks interviews. Hij is sinds de verschijning van zijn inmiddels tot standaardwerk gebombardeerde Flat Earth News een graag geziene gast in journalistieke gremia. Waarschijnlijk omdat de kern van zijn boodschap de journalistiek zo aanspreekt: door de steeds hogere eisen van krantenbezitters moeten journalisten onverantwoord hard werken, als gevolg waarvan ze meer en meer hun toevlucht zoeken tot ongecheckt PR-materiaal, met als resultaat een dramatisch teruglopende kwaliteit van de pers. Davies heeft het in zijn boek mooi onderbouwd en bovendien zijn boodschap op tientallen plekken op de wereld verder toegelicht.

Gisteren gaf hij aan nog volledig achter die conclusies te staan, maar tegelijk niet alle hoop verloren te hebben. Maar het wordt wel tijd voor actie. “Waarom niet een soortgelijk initiatief nemen als de homobeweging enkele tientallen jaren terug. Wij moeten onze eigen Gay Pride hebben. Eerst weer trots op onszelf en vervolgens komt de waardering van ons publiek ook wel weer terug.” Het is niet de oplossing van het falende businessmodel, maar het zou, volgens Davies, wel kunnen helpen om de burgers ervan te overtuigen hoe belangrijk onze rol is.

Lastig wordt het wel, zeker in deze transitietijd. Want niet alleen zijn er financiële problemen, er is ook een verschuiving van print naar online, een maatschappelijk verschijnsel dat los staat van de crisis.  Dat maakt het proces ingewikkelder en de uitkomst onzekerder. Davies: “Waar komen journalisten nog in beeld als iedere burger – of moet ik zeggen: iedere consument? – zijn eigen plekken op internet heeft, waar die zijn eigen kleine belevingswereld bevestigd ziet? Voor elke deelgroep is er een specialistisch forum. We gaan van massamedia naar minimedia. En de meeste daarvan voldoen niet aan de algemeen aanvaarde journalistieke principes van het selecteren en brengen van feiten en het leveren van de benodigde duiding.”

Waar blijft de journalist? Het is een goede vraag. Het optimistische antwoord is: zo lang er een goed functionerende democratie is, zal er behoefte zijn aan de selecterende en controlerende rol van een journalist. Maar inderdaad, iemand zal die journalist wel moeten betalen, anders is de lol er snel van af.