Och, er zijn meer wonderen verricht, zeker zo rond de paasdagen.

Maar één ding is desondanks duidelijk: hoe die adviezen van de commissie er ook uit gaan zien, er zullen meer mensen teleurgesteld raken dan dat er blij gaan worden. Daarvoor zijn de wensen, tips en dringende aanbevelingen simpelweg te divers – en te tegenstrijdig.

Hét thema van de laatste dagen lijkt de “bronheffing”. Volgens sommige Web 3.0-believers zou het mogelijk moeten zijn te allen tijde te achterhalen wat de oorsprong is van een bepaald bericht en op die manier dus ook copyrights in klinkende munt om te zetten. Het zou de uitkomst zijn voor kranten die nu hun zware journalistieke investeringen (in enkele gevallen zelfs weken werken aan één artikel) snel hun waarde zien verliezen. Zo gauw het gepubliceerd is, wordt de inhoud immers volop hergebruikt. Soms legaal, via citaatrecht of via een nieuw (persbureau-)artikel waarin wel nog verwezen wordt naar de bron, maar vaak ook met alle kenmerken van vuil jatwerk.

Jacques Kuyf (FD Mediagroep) liet in de Rode Hoed niet na te wijzen naar de makers van sites als nu.nl waar met een relatief kleine redactie een groot publiek bereikt kan worden. Mede dankzij de persbureaus die onder meer de kranten afstruinen voor hun nieuws. Kuyf was dan ook aangenaam verrast door de opmerkingen, diezelfde avond, van Raymond Franz van Trendlight. Franz zag een web3-toekomst voor zich (“nee, geen toekomst, het kan nu al”), waarbij API’s kunnen “controleren” waar een artikel vandaan komt en – belangrijker – waar dus de bronheffing naar toe kan.

Misschien ben ik te skeptisch in dit opzicht, maar ik zie het gewoon niet gebeuren. Hoe semantisch het web ook zal worden, er zullen altijd slimme mensen blijven bestaan die mee willen liften op de prestaties van anderen. En die dus op een of andere manier gebruik maken van artikelen afkomstig van derden. Sterker nog, het doorgeven, aanvullen en oneindig becommentariëren van een oorspronkelijke gedachte is zo’n beetje de kern van het moderne internet.

Het is voor redacties dan ook veel slimmer dit maar als een gegeven aan te nemen en er juist zo goed mogelijk gebruik van te gaan maken. Hoe vaker er verwezen wordt naar jouw content, des te sterker zal je naam worden en des te groter je publiek. Ga dus niet krampachtig om met de bescherming van iets dat uiteindelijk in de praktijk lastig te beschermen zal zijn, maar maak de omgeving van die originele content tot iets onmisbaars en onkopieerbaars. Een consument die- al dan niet via de API’s – merkt dat heel veel betrouwbare informatie bij jou vandaan komt, zal zijn vertrouwen ook op andere onderdelen aan jou schenken. Door bijvoorbeeld naast die (gratis) journalistieke waar, ook andere zaken af te nemen. Merchandise (boeken, reizen, dvd’s en wijn uit de webshop), zoals dat nu al gebeurt, maar ook verzekeringen, telefoon- en internetabonnementen, you name it.

Kevin Kelly van The Technium noemt zelfs acht “generative values” waarmee geld verdiend kan worden als neveneffect van een gratis dienst. “Why would we ever pay for anything that we could get for free? When anyone buys a version of something they could get for free, what are they purchasing? From my study of the network economy I see roughly eight categories of intangible value that we buy when we pay for something that could be free.”

De inhoud van een krantensite mag de basis zijn voor een gratis kopieermachine, maar met de betrouwbaarheid die dat oplevert kan wel degelijk geld verdiend worden.

Afgelopen vrijdag hoorden we weer een mooi oude media-voorbeeld: directeur Jacques Kuyf van de FD Mediagroep mocht in zijn eigen (BNR-)programma Mediazaken uitleggen hoe het precies zat met de bezuinigingen in zijn bedrijf. Behalve de normale opmerkingen (wegblijvende adverteerders, daardoor minder personeel, maar toch aanhoudende kwaliteit voor de lezers en luisteraars, etc) gaf hij ook weer eens een plaagstootje richting Google. Na de constatering dat kwaliteitsjournalistiek nooit gratis kan zijn, zei hij letterlijk: “Alle Googles en telefoonbedrijven die onze inhoud ruimhartig doorsturen om hun klanten te bedienen, zullen op termijn wat mij betreft moeten gaan betalen.”

Hij gaat de deurwaarder langssturen?

Het was zeker niet de eerste keer dat Google de wind van voren kreeg. En het zal ook niet de laatste keer zijn. Meest in het oog springende criticaster in Nederland is voorzitter Kees Spaan van de Nederlandse Dagbladpers (NDP). Hij laat geen mogelijkheid onbenut om te roepen dat Google en consorten de grote boeven van medialand zijn. En wel vooral omdat ze gratis zouden meeliften op de kwaliteit die de verzamelde oude media tegen hoge kosten weten te leveren.

Klinkt als Kuyfs deurwaarder.

Ook de NVJ deed onlangs een duit in het zakje. In een brief aan de Commissie-Brinkman (Innovatie en Toekomst Pers, zie eerdere blogpost) meldde ze dat er partijen zijn, “die (zeer) goed geld verdienen op het net, maar dat zijn niet de nieuws- en opiniemakers, maar de providers, telecombedrijven, zoekmachines en (geautomatiseerde) verzamelsites, die daarbij gratis profiteren van de inspanningen van de makers.” Door de auteursrechten ook online beter te regelen, wil de NVJ een deel van de winsten van derden doorsluizen naar de makers.

Ah, ook hier lijkt weer een deurwaarder in beeld te komen.

De zorg is dus dat dure oldskool-krantenredacties al het werk doen en Google er vervolgens mee aan de haal gaat.  En hoe vaker (en langer) Google dat doet, des  te groter de kans dat het grote publiek denkt dat kranten helemaal niet meer nodig zijn.  En dat is – in de ogen van de bezorgden – vreemd en gevaarlijk tegelijk, aangezien Google zelf helemaal niets produceert, maar slechts als doorgeefluik fungeert. In de woorden van Kees Spaan: lezers zouden moeten beseffen dat er op tv en op internet nauwelijks nieuws zou zijn als die krantenredacties dat niet zouden maken.

Daar heeft Spaan natuurlijk een punt. Maar wel een punt dat al gemaakt werd toen tv pas net bestond en dus nauwelijks kan gelden als de oorzaak voor het recente verval van de dode-bomenindustrie. Bovendien: kunnen Google en consorten wel echt van diefstal beticht worden, aangezien ze doorgaans hun bronvermeldingen keurig op orde hebben en meestal niet meer doen dan de oorspronkelijke vindplaats (met kop en aanhef) doorgeven? Is het niet gewoon zo dat kranten de boot hebben gemist, deze aan de nieuwe internetpartijen hebben gelaten en nu dus ten onrechte klagen over de inventiviteit die ze eigenlijk zelf hadden moeten hebben?

Het auteursrecht in de digitale omgeving is een aflopende zaak, zo constateerde ook Herbert Blankesteijn onlangs op Pluspost. Er zullen de komende tijd vast nog wel wat succesjes geboekt worden in de strijd tegen het illegaal doorplaatsen van artikelen, er zullen veroordelingen volgen en zelfs zal hier en daar een enkele deurwaarder zijn geld kunnen ophalen, maar op termijn is die oorlog simpelweg niet te winnen. Er is een nieuwe realiteit aan het ontstaan, die op den duur ook nieuwe wetgeving vergt.

En ja, kranten doen er dus beter aan met wat minder angst en veel meer hoop naar Google te kijken. Soms door wat goede ideeen te kopieren, dan weer door er mee samen te werken maar bovenal door inspiratie op te doen uit de vraag van Jarvis: wat zou Google doen…?