Innovatiecultuur stimuleren, nieuwe businessmodellen definiëren, denken vanuit gebruikers, benutten van kansrijke technologische innovaties, opheffen van de beperkingen in wet- en regelgeving, opnieuw vormgeven van de journalistiek als publieke functie.

Ziedaar – kort door de bocht – de innovatieagenda van het 3D-project, zoals Valerie Frissen die op De Nieuwe Reporter presenteerde. Met enige trots schreef ze erbij dat “onderling zo verschillende partijen als NDP, NVJ, het Genootschap voor Hoofdredacteuren, de NOS, ROOS, DMP, Immovator en Mediawerkgroep het erover eens zijn”.

Zo vreemd is dat echter niet. Wie is er tegen een innovatiecultuur, wie wil er nou geen nieuwe businessmodellen? Kansrijke technologische innovaties, minder wettelijke beperkingen, iedereen is vóór. Natuurlijk heeft geen van de genoemde organisaties daar iets tegenin willen brengen. En dat maakt de 3D-innovatieagenda op dit moment tot een startdocument waar bedenkers van VN-resoluties hun vingers bij kunnen aflikken.

Dat hoeft voor de betrokkenen bij dit met een megasubsidie gesteunde initiatief trouwens nog niet te betekenen dat ze aan het begin van een hopeloze missie staan. Maar wel dat ze snel keuzes moeten gaan maken – en daarbij moeten accepteren (nee, nastreven) dat niet alle founding partners eensgezind de eindstreep zullen halen, laat staan de gewenste “top 100 van Nederlandse mediavernieuwers”. Om nog maar te zwijgen van de redactionele en commerciële machthebbers in de grote mediaconcerns die in de slipstream van de vernieuwers mee zullen moeten buigen.

Hoe dan ook loopt dit project het risico zichzelf van praatsessie naar compromis te slepen en gaandeweg alle scherpte uit de voorstellen te halen om iedereen maar aangelijnd te kunnen houden. Valerie Frissen en consorten een beetje kennende zijn ze zich daarvan meer dan bewust, dus daar zal het niet aan liggen. Ze zullen er alles aan doen om de focus van de betrokkenen zo scherp mogelijk te houden. Maar hey, het blijven wel vertegenwoordigers van een oude wereld (ik ken ze, ik ben er onderdeel van).

Waarom dan niet een stap verder zetten? Zou het 3D-project niet vele malen kansrijker zijn als genoemde partijen nou eens NIET betrokken zouden worden bij de grote innovatiecampagne? Laat de NVJ, het GvH, de NDP en al die andere vertegenwoordigers van de oude wereld voor wat ze zijn en richt je op de echte vernieuwers. Als nou eens vooral NIET de 100 usual suspects zouden meedoen, maar juist die alom aanwezige enthousiastelingen die al her en der hebben aangetoond echte vernieuwing na te streven? Desnoods laat je ze via een pitch eerst bewijzen dat ze wat in huis hebben.

Naar mijn gevoel wordt het 3D-project daarmee niet alleen vele malen spannender, maar de kans dat de doelen gehaald worden ook navenant groter. En dat lijkt me maatschappelijk gezien een groter belang dan het betrokken houden van al die partijen die hun grootste successen vooral in het verleden hebben liggen.

Vooruitlopend op die bijeenkomst, waarvoor alle belangstellenden zijn uitgenodigd, even een blik op een van de onderwerpen die daar ongetwijfeld een plek gaan krijgen. Het idee is even simpel als briljant: Geo-Nieuws. In de woorden van student Arjen Dingemanse:

In Google Maps worden nieuwsfeiten weergegeven op locatie. Dit heeft als groot voordeel dat mensen kunnen zien wat er ‘leeft’ in hun wijk of het land waar ze naartoe op vakantie gaan. In Google maps kun je zoomen, dit leidt tot een verandering in de aard van de berichten. Als de gehele wereld te zien is op de kaart, worden alleen nieuwsberichten weergegeven die wereldnieuws zijn (Obama beëdigd, 9/11). Als er gezoomd wordt op een bepaald land worden er berichten weergegeven die betrekking hebben op alle inwoners van het land. Wordt er gezoomd op wijkniveau zie je berichten van buurtbarbeques, vermissing van de kat van de buren en de aanbieding van de bakker om de hoek.

Simpel en doeltreffend omdat de gebruikers zelf bepalen waar hun relevantie ligt. Natuurlijk al mogelijk op basis van “gespiderde” newsfeeds, maar mogelijk van nog meer waarde als professionals daar door de juiste filtering nog waarde aan kunnen toevoegen.

Hoe dan ook een denkrichting die de moeite van het verder uitvogelen meer dan waard is. First thing tomorrow morning!

(c) WordCampNYC

Na twee bijdragen die vooral in gingen op verschillende manieren om de juiste inhoud op een hyperlokaal online platform te krijgen (van Marije van den Berg en Emiel Elgersma / Jaap den Ouden), vandaag aandacht voor de centen. Volgens Ernst Jan Wilhelmis zijn er genoeg manieren om geld te verdienen op een lokaal platform. Maar dan alleen via mobiele applicaties. Zijn bijdrage:

De lokale markt is nog steeds marginaal digitaal. Het verhaal is niet nieuw en begint dus met sterke en exclusieve content. Sterke lokale content is op het ogenblik grotendeels in handen van de huis-aan-huis-journalist. Het gros daarvan wantrouwt het internet echter nog te veel. Gruwt van mensen die kunnen reageren en denkt nog steeds dat ieder huishouden elk artikel in de krant spelt. Bij confrontatie met de harde analytics op internet gelooft het leeuwendeel van deze groep nog meer in die mythe.

Probleem van de lokale adverteerder is dat hij ook in het oplageverhaal gelooft. Hij wordt niet warm van duizend bezoekers en denkt dat die 40.000 inwoners zich allemaal verheugen op z’n nieuwe advertentie. Je stelt dus twee groepen teleur als je ze wilt gaan overtuigen van digitaal genot. Dat blijft een lastig verhaal.

Ik geloof ook niet in een snoeihard verdienmodel op het internet. Niet op korte termijn tenminste. Zorg er in ieder geval voor dat je een mooi landelijk portaal krijgt waar het leukste nieuws een fraai plekje krijgt. Met een beetje leuke politieverslaggeving en wat knullige burgemeesters moet dat lukken.

Het verdienmodel zit ‘m in een mobiele app. Je data van het landelijke lokale nieuws plukt-ie uit de 3G-lucht en de app geeft via gps meteen de lokale aanbiedingen, de horeca, musea etc aan. Het verdienmodel zit ‘m in de hoeveelheid informatie. Voor een x-bedrag mag je ook je menulijst laten zien, voor een foto van de zaak betaalt de onderneming ook weer een bedrag extra etc. Een cccc-tje: commerciële content creates cash. Veel data is al in huis van de huis-aan-huisbladen. Denk aan de leuke auto- een woondatabases. Vullen maar. Genoeg ideeën dus.

Ja, genoeg ideeën. En mobiel heeft de toekomst, dat lijkt me ook helder. Vooralsnog zullen we echter ook via vaste werkplekken (de pc’s) bereik moeten bouwen, al is het alleen maar om mobiel straks een nog betere kans te geven.

Voor de rest zal het zaak zijn om de juiste dwarsverbanden te gaan leggen. En accepteren dat je veel meer handelingen nodig hebt dan traditionele media om de gewenste massa te bereiken, zowel redactioneel als commercieel. Regionale en lokale media weten daar natuurlijk alles van, maar wie hyperlokaal wil gaan, kan zijn borst wat dat betreft nog meer nat maken. Een enkele bijdrage – wederom: zowel commercieel als redactioneel – heeft gemiddeld een lager bereik, maar de impact is minstens zo groot. Een enkel artikel in De Telegraaf bereikt meer dan twee miljoen mensen, een gemiddeld bericht op de site van Goirles Belang misschien enkele tientallen en slechts in hoogst uitzonderlijke gevallen veel meer dan dat.

Wie in zo’n situatie relevant wil blijven én (uiteindelijk) geld wil verdienen, komt niet om creatieve oplossingen heen. Die wijken per definitie af van de keuzes die de journalistieke media in het verleden gemaakt hebben. Gewoon, omdat ze in de nieuwe omstandigheden niet meer voldoende zijn. Een van die afwijkende oplossingen kan liggen in de inzet van slimme machines zoals deze. Waarbij de truc weer zal zijn om robot en mens op acceptabele manier te combineren. De alertheid van de bot, de emotie van de mens.

Het zijn overigens geen van alle garanties dat het geld op enig moment gaat binnenstromen, maar wel voorwaarden.

(c) Lara-King

Na de reactie van Marije van den Berg van gisteren, vandaag aandacht voor een heel andere visie op de ontwikkeling van een hyperlokaal online platform.  Jaap den Ouden en Emiel Elgersma, freelance journalisten verbonden aan Mediacontainer, zouden de blik vooral richten op de dorpen. En daarbij gebruik maken van (ex-)journalisten die zich niet meer thuis voelen bij de oude media, of daar op een of andere manier weggesaneerd zijn. Hun gedachten:

Blijf weg van de grotere steden, daar zijn al genoeg online activiteiten. Er is her en der een kaalslag in de regio’s, er wordt heel, heeel, veel nieuws gemist uit de dorpen. De mensen zijn het zat, alleen er is weinig alternatief - behalve huis aan huis bladen (die het gat erg goed opvullen, dus daar zijn misschien samenwerkingsmogelijkheden).

Naast het brengen van lokaal nieuws, moet er een community zijn, waar mensen elkaar kunnen vinden. Een ning-achtige omgeving waar ook ruimte is voor lokaal verenigingsnieuws, of het uitwisselen van ideeën en opinie. Zo stimuleer je ook eigen bijdragen (blogs, foto’s, filmpjes). Bestempel het niet als journalistiek, want 1) dat is het niet; 2) dat willen die mensen ook niet doen, ze hebben al een baan. Maar zorg er voor dat er plaats is voor berichten over wat zij interessant vinden.

Om bezoekers te trekken, moet je gebruik maken van Speurders. Op marktplaats zoeken meeste mensen toch vaak in een straal van 10 km ofzo. Zorg dat je een lokale marktplaats hebt, maar die ook dus breder kan zoeken (niet gevonden, maar wel in een straal van 20, 50 100 km, via Speurders).

Ga op zoek naar de ontevreden (ex-)journalisten die graag over hun eigen omgeving schrijven, de mores van de lokale politiek kennen en echt journalistiek willen bedrijven. Maak een netwerk door het hele land met dorpen die met de community gaan experimenten. Laat ze ook video’tjes maken, zorg voor Kodak Zi8-jes voor iedereen + crashcursus internet, video/foto en bloggen.

Zorg er ook voor dat die lokale journalisten nieuws kunnen doorplaatsen naar een groter medium, zoals de Telegraaf. Een pagina per dag met de beste lokale nieuwtjes die interessant zijn voor groter publiek. En natuurlijk is de Telegraaf ook dol op verhalen uit de regio die soms maar al te bizar zijn. Verbodje hier of daar van een of andere burgemeester, is altijd scoren.

Dank Emiel en Jaap, wederom zeer bruikbare gedachten. Ook voor jullie opmerkingen geldt natuurlijk dat ze vooral ingaan op de inhoudelijke mogelijkheden en minder kijken naar de verdienmodellen. Ben benieuwd of jullie daar ook gedachten over hebben. Zeker in relatie tot jullie (terechte) nadruk op de bouw van een community, kan daar wellicht iets moois uit ontstaan.

Ja, natuurlijk zijn er al veel online activiteiten in grote steden. Toch zou ik daar niet zo snel willen wegblijven. Niet alleen om commerciële redenen trouwens, maar misschien nog wel meer om inhoudelijke. Er gebeurt veel dat de moeite waard is, er zijn veel mogelijkheden voor koppeling van nieuws aan interessante andere informatie en er is een groot aanbod aan nieuwsbrengers, de boodschappers dus. Los daarvan: wie – zoals ik – pretendeert een landelijk dekkend netwerk van lokale platforms te kunnen opzetten, kan het zich simpelweg niet permitteren om de steden links te laten liggen.

Het idee om (al dan niet ontevreden) ex-journalisten een nadrukkelijke rol te geven is aantrekkelijk. Zij zouden bij wijze van spreken de voorhoede kunnen vormen van het netwerk, waarbij ze de rest van hun lokale community op sleeptouw kunnen nemen. Voorwaarde is dan wel dat deze mensen een betrokken rol in hun lokale community moeten spelen én dat ze afscheid kunnen nemen van een aantal oude waarden in de journalistiek. Een belangrijke daarbij wat mij betreft: de achterhaalde gedachte dat een artikel af is op het moment dat de journalist de knop “publish” indrukt. Nee, in de nieuwe context is een verhaal nooit af. Het kan altijd beter, mooier, scherper, genuanceerder – en daarvoor hebben we dringend behoefte aan de alom aanwezige experts die zich geen journalist willen noemen. Professionals en amateurs, de vakmensen en de inhoudelijke experts: samen zullen ze het moeten gaan doen.

Marije van den Berg

Waar zou een lokale informatieverzamelaar aan moet voldoen?

Naar mijn idee komt zo’n hyperlokaal initatief echt tot zijn recht wanneer er op een of andere manier actie(s) aan berichten verbonden zijn. Wanneer het medium betrokkenheid om weet te zetten tot actie.

Mijn ideale lokale nieuwsvoorziener is op zoek naar mensen in een stad/gemeenschap die iets voor elkaar weten te krijgen of daar net tegenaan zitten. Dat inspireert volgens mij betrokken burgers – en het ondersteunen van burgerschap is toch ook een belangrijke eigenschap van (lokale) media. Het gaat er dan om dat grijze lijntjes van verbinding, dus los van of naast de traditionele hiërarchische of formele lijnen, zichtbaar worden. Dat is online natuurlijk makkelijker te vinden dan offline. Maar wanneer een lokaal online medium het voor elkaar krijgt om ook de offline gemeenschapjes en grijze verbindingslijntjes zichtbaar te maken, heb je volgens mij echt goud in handen – zowel voor het medium, als voor de gemeenschap.

Ik denk dat de  berichten geschreven moeten worden met steeds een heel concreet doel voor ogen: na het lezen van dat bericht doet de lezer…. (vul maar in)  Eens kijken of je beweging kunt krijgen in de zwijgende meerderheid. Waarmee het hyperlokale medium een plek wordt voor mensen die er voor in zijn, zich op een of andere (grote of kleine) manier in te zetten voor hun hyperlokale omgeving. Zonder overigens heel soft daarover te doen – zie het meer zoals het jou nu ook verbaast dat je een artikel schrijft of vertelt waar je mee bezig bent, en allerlei mensen aanbieden te helpen, gewoon, omdat het lekker is om van waarde te kunnen zijn voor anderen. Ook en vooral zonder dat je meteen naar de overheid kijkt om dat voor je te regelen.

Ik heb in elk geval zelf veel opgestoken van David Cohn van spot.us, vond dat een spannend concept dat wellicht nog wel iets wordt ooit!

Dank Marije, heel zinvolle gedachten. Het zal wel zaak worden om een en ander in een houdbaar businessmodel te vervatten, want ja, zo zijn we dan ook wel weer: uiteindelijk moet er ook voor ons brood op de plank komen. Maar los daarvan geloof ik zeker dat een van de sleutels tot succes zal liggen in een onderlinge betrokkenheid. Hoe meer mensen bereid zijn een stap extra te zetten voor een gemeenschappelijk – hyperlokaal – doel, des te waardevoller het geheel kan worden.

En dat is precies wat ik de afgelopen tijd ben tegengekomen naar aanleiding van mijn oproep om mee te denken aan een netwerk van hyperlokale online platforms: een grote betrokkenheid om de nu nog embryonale ideeën een duwtje in de rug te geven. De komende dagen zal ik daar nog een paar voorbeelden van op dodebomen plaatsen. De oproep zelf blijft overigens gewoon staan: wie andere suggesties heeft, of wat wil toevoegen aan hetgeen Marije hierboven heeft gemeld, is van harte welkom. Dat kan in de comments hieronder of via de mail: info@dodebomen.nl.

(c) WordCampNYC

Op deze plek houd ik me nu bijna een jaar bezig met het schemergebied tussen nu en straks, de overgangstijd waarin de klassieke, gedrukte media zich bevinden. In veel gevallen kwam ik daarbij tot de conclusie dat de online ontwikkelingen onstuitbaar zijn, maar wel dringend behoefte hebben aan een kloppend businessmodel. Vanaf nu mag ik zelf op zoek gaan naar dat model en het nog in de praktijk gaan brengen ook.

Per 1 januari ben ik namelijk verantwoordelijk voor de lokale online activiteiten van TMG. Daarmee sluit ik een hele mooie periode van vier jaar bij Sp!ts af. Een prachtkrant, een prachtbedrijf ook. Een genot om er gewerkt te hebben en voor mij persoonlijk de manier om journalistiek met ondernemerschap te leren combineren. Gelukkig weet ik dat de redactie in meer dan goede handen is bij mijn opvolger Willem Schouten.

Wat ga ik doen?

Telegraaf Media Nederland heeft op dit moment al een sterke lokale positie in de Randstad en wil die positie online uitbreiden om zo héél Nederland met een netwerk van online activiteiten te bereiken. Ik ga daarvoor in mijn nieuwe functie zorgen voor afstemming van de bestaande lokale online activiteiten van TMG, maar vooral ook nieuwe ontwikkelingen in gang zetten. Het is een totaal nieuwe functie, die in het leven is geroepen vanwege het toenemende belang van lokale online platforms. Ik ga me bezighouden met de content, de conceptontwikkeling en de strategie voor lokale online activiteiten.

Jullie horen nog van me!

Het Nederlandse krantenlandschap is vol afwisseling en kwaliteit. Betaald en gratis, links en rechts, gespecialiseerd en algemeen, scherp of genuanceerd. Er is keuze te over en de dagelijkse journalistieke hoogstandjes mogen er zijn.

Natuurlijk, soms gaat er wel eens wat fout en een enkele keer sneuvelt zelfs een editie of een titel. Maar dat is van alle tijden, net als de liefde en haat van de achterban, de abonnees. Tegen die achtergrond is de vraag of de papieren krant nog toekomst heeft, een vreemde. Maar schijn bedriegt. Een combinatie van technische innovaties (waar vooral de nieuwkomers van profiteerden), zwalkende concerns, veranderende voorkeuren van een jonge generatie en een zware economische crisis hebben ervoor gezorgd dat achter de prachtige façade het krantenhuis op instorten staat.

Sterker nog. Het is dat de krant, zeker voor een oudere generatie, zo diep in het leefpatroon zit ingebakken, want anders was het al lang voorbij geweest. Noch voor het laatste nieuws, noch voor de duiding ervan, noch voor de bredere geestelijke verrijking, noch voor de sociale binding is een dure krant nog echt nodig.

Sinds Schumpeter weten we dat creatieve vernietiging onderdeel is van een technologisch en economisch proces. De krantensector zit er middenin. Het heeft dan ook geen zin oude technieken (drukken op papier, verspreiden met vrachtwagens) met structurele subsidies kunstmatig in leven te houden, want ze worden uiteindelijk toch vernietigd door voortdurende innovaties.

Wel is het slim om vernieuwing een steuntje in de rug te geven. En dus zouden de 60 Plasterkjournalisten niet naar printmedia moeten gaan maar vooral naar kansrijke nieuwe online initiatieven. Juist dáár is immers nog een wereld te winnen op journalistiek terrein – en juist daar moeten we het in de toekomst van hebben.

Het zijn heftige tijden. Klassieke journalistieke bolwerken van de krantenuitgevers zien zichzelf in de knel tussen een krimpende (maar nog lucratieve) oude markt en de groeiende (maar qua omzet veel onzekerdere) nieuwe ontwikkelingen. Je kunt het ze bijna niet kwalijk nemen, maar in zo’n omgeving lijkt innovatie haast onmogelijk. En dus zal die vooral van nieuwe partijen, merken, activiteiten gaan komen.

Het goede nieuws is dat de journalistiek van deze “Schumpeteriaanse” omslag niet slechter hoeft te worden. Er komen open netwerken waar journalistieke informatie door eenlingen en organisaties wordt gedeeld en verrijkt. Via blogs, open docs, microblogs, wiki’s, noem maar op. Wat nu nog als overdrijving geldt (”als het belangrijk genoeg is, komt het nieuws wel naar mij toe”) is straks de regel: voor ieder die dat wil is op elk moment precies die informatie beschikbaar die bij hem past.

De tijd dat elke krant een totaalpakket leverde is binnenkort voorbij. Ontbundeling en gedeeltelijke herbundeling komen eraan. Thematisch, geografisch, of qua vorm, op alle mogelijke manieren ontstaan brokstukken die nooit “af” zijn zoals ze dat vroeger waren, altijd in ontwikkeling en daarmee hyperactueel. De journalistieke arbeid die eraan ten grondslag ligt is gebaseerd op de transparante kennis en vaardigheden van velen; consumenten en producenten zijn in elkaar verenigd en controleren elkaar tot op het bot.

Ja, het zal een chaos zijn, zeker voor de generatie die gewend was aan de orde van haar vertrouwde dagblad. Maar we gaan er onze weg weer in vinden. Dankzij een Google-achtige applicaties en dankzij sterke journalistieke ankers, de professionals die erin slagen uit hun journalistieke ivoren toren te stappen en samen met de “amateurs” aan de slag te gaan in het gedemocratiseerde speelveld.

Klassieke nieuwsorganisaties die inzien dat hun toegevoegde waarde is afgenomen, zullen zich in eerste instantie misschien slachtoffers voelen van de internettijd. Maar vervolgens ontstaat het inzicht dat er nieuwe waarde gecreëerd moet worden om bestaansrecht te houden. De hoogte van die waarde ligt in de mate waarin journalisten erin slagen de nieuwe sociale patronen van hun publiek in lijn te brengen met de communicatiebehoeften van partijen die daarop willen meeliften. Dat betekent dat een goede journalist zich nog steeds kan onderscheiden (en daarmee zijn individuele waarde kan bepalen) door het creëren van unieke en relevante brokken informatie, alleen zal hij zich veel meer rekenschap moet geven van de plek die hij daarbij wil innemen in de hele keten die het sociale speelveld bepaalt.

De krant als dagelijks eindproduct heeft zijn langste tijd gehad; de conversatie – waarbij de journalist een slimme positie tussen ontelbare zenders en ontvangers heeft ingenomen – is de kern van het nieuwe businessmodel.